Μαγειρεύουμε στο σπίτι, περπατάμε, καθόμαστε στο τραπέζι με ανθρώπους που αγαπάμε, ασχολούμαστε με τον κήπο και αφήνουμε λίγο περισσότερο το κινητό στην άκρη. Η Gen Z το ονόμασε nonnamaxxing. Η επιστήμη μελετά εδώ και χρόνια αρκετές από αυτές τις συνήθειες.
Αν έχετε περάσει έστω και λίγο χρόνο στο TikTok τους τελευταίους μήνες, μπορεί να έχετε συναντήσει μια καινούργια λέξη: nonnamaxxing.
Το nonna είναι φυσικά η γιαγιά στα ιταλικά. Το maxxing είναι η κατάληξη που χρησιμοποιεί το internet για την προσπάθεια «μεγιστοποίησης» ή βελτιστοποίησης μιας πλευράς της ζωής μας. Ενώ, λοιπόν, το wellness των τελευταίων ετών μάς έμαθε να μετράμε βήματα, ύπνο, πρωτεΐνη, καρδιακούς παλμούς και βιοδείκτες, το nonnamaxxing προτείνει κάτι σχεδόν αντίθετο: ζήστε περισσότερο σαν μια παραδοσιακή Ιταλίδα (ή Ελληνίδα θα πούμε εμείς!) γιαγιά: Μαγειρέψτε κανονικό φαγητό. Περπατήστε. Φάτε μαζί με άλλους ανθρώπους. Καλλιεργήστε φυτά στον κήπο ή στη βεράντα σας. Ασχοληθείτε με κάτι που γίνεται με τα χέρια. Ξεκουραστείτε χωρίς να αισθάνεστε ότι χάνετε χρόνο. Μην περνάτε ολόκληρη τη μέρα μπροστά σε μια οθόνη.
Ακούγεται περισσότερο σαν lifestyle αισθητική παρά σαν συμβουλή υγείας. Κι όμως, όταν αφήσουμε στην άκρη το όνομα και τη ρομαντικοποιημένη εικόνα της Ιταλίδας nonna, αρκετές από τις συνήθειες που συγκεντρώνει το trend έχουν ενδιαφέρουσα επιστημονική τεκμηρίωση.
Τι είναι το nonnamaxxing και γιατί έγινε trend
Το nonnamaxxing εμφανίστηκε ως μια ακόμη έκφραση της στροφής προς το slow living και της κόπωσης από την προσπάθεια για διαρκή αυτοβελτίωση.
Η λογική του είναι απλή: αντί να αναζητούμε συνεχώς το επόμενο «απαραίτητο» συμπλήρωμα διατροφής, το επόμενο longevity hack ή μια ακόμη εφαρμογή που θα «μετρήσει» την καθημερινότητά μας, μπορούμε να επιστρέψουμε σε συνήθειες που υπήρχαν πολύ πριν από τη βιομηχανία του wellness.
Η εικόνα της Ιταλίδας γιαγιάς (επαναλαμβάνουμε, το λένε επειδή δεν ξέρουν την Ελληνίδα γιαγιά!) λειτουργεί εδώ περισσότερο ως σύμβολο: σπιτικό φαγητό, οικογένεια και κοινότητα, καθημερινή κίνηση, επαφή με τη φύση, σταθερές συνήθειες και λιγότερη βιασύνη.
Το ενδιαφέρον για την υγεία μας βρίσκεται στο κατά πόσο αυτές οι συνήθειες έχουν πράγματι αξία πέρα από μερικά like & share στο TikTok.
Και σε αρκετές περιπτώσεις η απάντηση είναι ναι.
Μπορεί το νέο wellness trend να είναι πράγματι ωφέλιμο;
1. Η nonna μαγειρεύει στο σπίτι – και αυτό φαίνεται να έχει σημασία
Το «μαγειρεύω περισσότερο» είναι από τους βασικούς άξονες του nonnamaxxing. Δεν σημαίνει ότι κάθε σπιτικό φαγητό είναι αυτομάτως υγιεινό. Ωστόσο, μεγάλες μελέτες έχουν συνδέσει τη συχνότερη κατανάλωση σπιτικού φαγητού με καλύτερη ποιότητα διατροφής.
Σε βρετανική μελέτη περισσότερων από 11.000 ενηλίκων, όσοι κατανάλωναν σπιτικά γεύματα περισσότερες από πέντε φορές την εβδομάδα είχαν μεγαλύτερη προσήλωση τόσο στη μεσογειακή διατροφή όσο και στο μοντέλο DASH και κατανάλωναν περισσότερα φρούτα και λαχανικά. Είχαν επίσης μικρότερη πιθανότητα να έχουν αυξημένο BMI και υψηλό ποσοστό σωματικού λίπους, αν και η μελέτη ήταν παρατηρητική και δεν αποδεικνύει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Επιπλέον, αμερικανικά δεδομένα έχουν επίσης συσχετίσει το συχνότερο μαγείρεμα στο σπίτι με χαμηλότερη πρόσληψη θερμίδων, λίπους και ζάχαρης.
2. Περπατάει αντί να «κάνει cardio»
Η καθημερινή κίνηση στο nonnamaxxing δεν παρουσιάζεται ως οργανωμένη προπόνηση. Είναι το περπάτημα μέχρι τα μαγαζιά, οι δουλειές του σπιτιού, οι σκάλες, ο κήπος, η μετακίνηση μέσα στην ημέρα.
Και εδώ τα δεδομένα είναι αρκετά ισχυρά.
Σε πρόσφατη umbrella review και επικαιροποιημένη μετα-ανάλυση, κάθε επιπλέον 1.000 βήματα την ημέρα συσχετίστηκε με περίπου 9% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η σχέση δεν είναι γραμμική και ότι όφελος εμφανίζεται ήδη σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από τον δημοφιλή στόχο των 10.000 βημάτων.
Άρα δεν χρειάζεται κάθε κίνηση να μετατρέπεται σε workout για να έχει αξία.
3. Το τραπέζι έχει και ανθρώπους γύρω του
Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του nonnamaxxing να μην αφορά το τι υπάρχει στο πιάτο, αλλά ποιος κάθεται δίπλα μας.
Οι κοινωνικές σχέσεις αποτελούν πλέον σημαντικό πεδίο έρευνας για τη δημόσια υγεία. Μετα-ανάλυση 90 προοπτικών μελετών με περισσότερους από 2,2 εκατομμύρια ανθρώπους, που δημοσιεύθηκε στο Nature Human Behaviour, βρήκε ότι η κοινωνική απομόνωση συνδεόταν με 32% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Η μοναξιά επίσης συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο, αν και σε μικρότερο βαθμό.
Δεν μπορούμε φυσικά να μεταφράσουμε αυτά τα στοιχεία σε μια απλουστευμένη οδηγία του τύπου «τρώτε με παρέα και θα ζήσετε περισσότερο». Μας δείχνουν όμως ότι η κοινωνική σύνδεση δεν είναι απλώς ευχάριστη προσθήκη στη ζωή. Συνδέεται με πραγματικούς δείκτες υγείας.
4. Κήπος, φυτά και δουλειές με τα χέρια
Στην αισθητική του nonnamaxxing υπάρχουν επίσης ο κήπος, οι γλάστρες, το πλέξιμο, το μαγείρεμα και γενικότερα δραστηριότητες που απαιτούν να αφήσουμε την οθόνη και να ασχοληθούμε με κάτι απτό.
Για την κηπουρική ειδικότερα έχουμε αρκετά δεδομένα. Umbrella review και μετα-ανάλυση του 2024 που συγκέντρωσε 40 προηγούμενες μελέτες βρήκε συνολικά θετική επίδραση της κηπουρικής και της horticultural therapy στην ψυχική ευεξία, στην ποιότητα ζωής και σε δείκτες γενικής υγείας.
Νεότερη συστηματική ανασκόπηση που συμπεριέλαβε 23 μελέτες και περισσότερους από 4.500 συμμετέχοντες εξέτασε επίσης τις επιδράσεις δραστηριοτήτων κηπουρικής σε διαφορετικούς τομείς σωματικής και ψυχικής υγείας.
Δεν χρειάζεται επομένως να αποκτήσουμε λαχανόκηπο. Η γενικότερη ιδέα της ενεργητικής επαφής με τη φύση έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το ίδιο το trend.
5. Και βέβαια υπάρχει η μεσογειακή διατροφή
Εδώ το nonnamaxxing πατά σε πολύ πιο γνώριμο έδαφος. Αν αφαιρέσουμε την αισθητική του TikTok, πολλά από τα τρόφιμα που συνδέονται με την εικόνα της παραδοσιακής ιταλικής κουζίνας παραπέμπουν στο μεσογειακό διατροφικό πρότυπο: λαχανικά, όσπρια, φρούτα, ξηροί καρποί, δημητριακά, ελαιόλαδο και μικρότερη έμφαση στα ιδιαίτερα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Η μεσογειακή διατροφή είναι ένα από τα καλύτερα μελετημένα διατροφικά πρότυπα και έχει συνδεθεί με καρδιαγγειακά οφέλη σε μεγάλες κλινικές και παρατηρητικές μελέτες.
6. Λιγότερο optimization, περισσότερη κανονική ζωή
Υπάρχει τέλος ένα στοιχείο του nonnamaxxing που δύσκολα μετριέται σε εργαστηριακές εξετάσεις, αλλά εξηγεί πιθανότατα μεγάλο μέρος της επιτυχίας του.
Το trend εμφανίζεται σε μια εποχή κατά την οποία ακόμη και η ευεξία μπορεί να μετατραπεί σε δουλειά: μετράμε τον ύπνο μας, βαθμολογούμε την αποκατάστασή μας, κυνηγάμε ημερήσιους στόχους, παρακολουθούμε θερμίδες και macros και αναζητούμε τρόπους να «βελτιστοποιήσουμε» κάθε λειτουργία του οργανισμού.
Το nonnamaxxing προτείνει το αντίθετο. Ένα γεύμα μπορεί απλώς να είναι ένα γεύμα. Μια βόλτα δεν χρειάζεται να είναι προπόνηση. Το να καθίσουμε με φίλους δεν χρειάζεται να είναι networking και η ξεκούραση δεν χρειάζεται να γίνει ακόμη ένας στόχος που πρέπει να πετύχουμε.
Αυτό είναι περισσότερο πολιτισμικό σχόλιο παρά ιατρική οδηγία. Ίσως όμως εξηγεί γιατί ένα trend που ουσιαστικά μας προτρέπει να κάνουμε πράγματα που οι άνθρωποι έκαναν για δεκαετίες μοιάζει το 2026 τόσο καινούργιο.
Είναι λοιπόν το nonnamaxxing «μυστικό μακροζωίας»;
Όχι. Και αυτό είναι σημαντικό να το ξεκαθαρίσουμε. Δεν υπάρχει κλινική μελέτη που να δείχνει ότι άνθρωποι που ακολουθούν το «nonnamaxxing» ζουν περισσότερο, ούτε υπάρχει ένα επιστημονικά καθορισμένο σύνολο συμπεριφορών με αυτό το όνομα.
Υπάρχουν όμως πολλά επιμέρους κομμάτια του trend που συμφωνούν με όσα γνωρίζουμε για έναν υγιεινότερο τρόπο ζωής: καθημερινή κίνηση, ποιοτική διατροφή, κοινωνικές σχέσεις, δραστηριότητες που μας κρατούν ενεργούς και επαφή με τη φύση.
Ίσως, λοιπόν, το ενδιαφέρον με το nonnamaxxing να βρίσκεται ακριβώς εκεί. Η τελευταία λέξη του wellness δεν μας στέλνει απαραίτητα στο μέλλον. Μας επιστρέφει σε μερικές πολύ παλιές συνήθειες και μας δίνει αφορμή να εξετάσουμε ποιες από αυτές εξακολουθούν να έχουν θέση στη σύγχρονη ζωή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Summer effect: Γιατί το καλοκαίρι αλλάζει η διάθεση και βελτιώνεται η ψυχική μας υγεία;
