Στην εποχή όπου η αντιμετώπιση του καρκίνου μετατοπίζεται σταδιακά από τις γενικές λύσεις στη στοχευμένη φροντίδα, ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ογκολογίας. Τρεις πρόσφατες διεθνείς μελέτες έρχονται να ρίξουν νέο φως στη διαχείριση αυτής της νόσου, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει η ακριβής διάγνωση και η σωστή χρονική αλληλουχία των θεραπειών.
Ανάμεσα στα κορυφαία ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού, το Τμήμα Χειρουργικής Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του Νοσοκομείου «ΥΓΕΙΑ» έδωσε το «παρών» ως η μοναδική ελληνική συμμετοχή. Ο Διευθυντής του Τμήματος, κ. Τζίμας, μιλά για τα κρίσιμα συμπεράσματα των δημοσιεύσεων, την αξία της έγκαιρης παρακολούθησης των προκαρκινικών αλλοιώσεων και τον τρόπο με τον οποίο η εξατομικευμένη προσέγγιση επανακαθορίζει το θεραπευτικό πλάνο για κάθε ασθενή.
Ελληνική πρωτοπορία στη διεθνή έρευνα για τον καρκίνο του παγκρέατος
Το Τμήμα Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του Νοσοκομείου Υγεία, υπό τη διεύθυνση του Δρ. Γεώργιου Τζίμα, συμμετείχε σε τρεις πολύ μεγάλες μελέτες οι οποίες αφορούν σοβαρά νεοπλάσματα του παγκρέατος. Οι μελέτες αυτές ήταν διεθνείς και πολυκεντρικές και είχαν στόχο το να μελετήσουν έναν συγκεκριμένο υπότυπο καρκίνο παγκρέατος, το αδενοπλακώδες καρκίνωμα παγκρέατος, καθώς και τα ενδοπορικά βλεννώδη θηλώδη νεοπλάσματα του παγκρέατος (ΙΡΜΝ). Αποτελεί σημαντική πρωτοπορία το γεγονός ότι και στις τρεις μελέτες το Τμήμα Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ ήταν το μόνο ελληνικό ιδιωτικό κέντρο το οποίο συμμετείχε. Στην δε μελέτη για τα ΙΡΜΝ ήταν το μόνο ελληνικό κέντρο.
Νέα δεδομένα για τα ενδοπορικά θηλώδη βλεννώδη νεοπλάσματα και τη μετεγχειρητική θεραπεία
Η πρώτη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA αφορά στην επίδραση της μοντέρνας χημειοθεραπείας που χορηγείται μετεγχειρητικά για αδενοκαρκινώματα τα οποία αναπτύσσονται σε έδαφος ΙΡΜΝ. Αυτή ήταν μία αναδρομική μελέτη η οποία όμως περιελάμβανε πάρα πολλούς ασθενείς (1321 ασθενείς) και μελέτησε το αν η προσθήκη μετεγχειρητικής χημειοθεραπείας επηρέαζε την 5ετή επιβίωση των ασθενών.
Το απρόσμενο εύρημα αυτής της μελέτης, η οποία σημειωτέον είναι αναδρομική και άρα έχει αρκετούς μεθοδολογικούς περιορισμούς, είναι ότι τα σύγχρονα χημειοθεραπευτικά σχήματα δεν φαίνονταν να σχετίζονται με βελτιωμένη συνολική επιβίωση σε αδενοκαρκινώματα τα οποία σχετίζονται με ΙΡΜΝ, καθιστώντας πλέον απαραίτητο τον σχεδιασμό μίας προοπτικής πολυκεντρικής μελέτης γι΄ αυτά τα νεοπλάσματα.
Σωστή παρακολούθηση των κύστεων IPMN για την πρόληψη της κακοήθειας
Τα ενδοπορικά βλεννώδη θηλώδη νεοπλάσματα του παγκρέατος αποτελούν συχνά τυχαία ευρήματα σε απεικονιστικές εξετάσεις, κυρίως αξονική και μαγνητική τομογραφία. Η σημασία αυτών των νεοπλασμάτων έγκειται στο ότι ένα μικρό συνήθως ποσοστό αυτών κινδυνεύει να μεταλλαχθεί σε καρκίνο παγκρέατος. Για αυτό τον λόγο, υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες αναφορικά με την παρακολούθηση αυτών των ασθενών και οι οποίες μας καθοδηγούν στο σε ποιους ασθενείς θα προσφερθεί προφυλακτικό χειρουργείο. Το σκεπτικό αυτών των οδηγιών είναι να προσφερθεί προφυλακτικό χειρουργείο προτού αυτά τα νεοπλάσματα μεταλλαχθούν σε πραγματικές κακοήθειες – αδενοκαρκινώματα αλλά και ταυτόχρονα να μη γίνουν περισσότερα χειρουργεία απ΄ όσα θα έπρεπε.
Όπως παρουσιάστηκε από το Τμήμα Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του Νοσοκομείου Υγεία και τον Διευθυντή του Τμήματος, Δρ. Γεώργιο Τζίμα, στο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Χειρουργικής Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων στο Δουβλίνο το 2025 και όπως θα παρουσιαστεί και στο Παγκόσμιο Συνέδριο Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων στη Σιγκαπούρη σύντομα η προσήλωση σε αυτές τις κατευθυντήριες οδηγίες (Τοkyo guidelines) έχουν οδηγήσει μεγάλο ποσοστό των ασθενών σε θεραπευτικό χειρουργείο για αρχόμενα αδενοκαρκινώματα και ταυτόχρονα έχουν βοηθήσει πολλούς ασθενείς να αποφύγουν ένα αναίτιο χειρουργείο.
Αδενοπλακώδες καρκίνωμα: Τα κριτήρια που αποτρέπουν τα αναίτια χειρουργεία
Οι δύο άλλες μελέτες ήταν προϊόν ενός μεγάλου group μελέτης αυτών των όγκων του ΑDESQUPAN PROJECT που αφορά μία μεγάλη πολυκεντρική μελέτη των αδενοπλακωδών καρκινωμάτων του παγκρέατος. Αυτός ο υπότυπος καρκινώματος του παγκρέατος είναι ιδιαίτερος γιατί συνοδεύεται από χειρότερη πρόγνωση σε σχέση με το κλασικό αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος.
Το Τμήμα Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του Νοσοκομείου «ΥΓΕΙΑ» συμμετείχε ως το μόναδικό Τμήμα του ιδιωτικού χώρου στην Ελλάδα σ’ αυτό το study group.
Μελετώντας λοιπόν η ερευνητική ομάδα τα δεδομένα από 194 ασθενείς σε 11 ευρωπαϊκές χώρες κατέληξε ότι η επιβίωση αυτών των ασθενών είναι χαμηλή, της τάξης του 10% στην 5ετία, ακόμα όμως πιο σημαντικοί ήταν κάποιοι παράγοντες κινδύνου γι΄ αυτό που αποκαλούμε futile χειρουργείο, δηλαδή αναίτιο χειρουργείο, που έχει να κάνει κυρίως με τα όρια εκτομής, με το μέγεθος του όγκου, τη λεμφαγγειακή διασπορά και την αδυναμία του ασθενούς να λάβει μετεγχειρητική χημειοθεραπεία.
Αυτά είναι δεδομένα τα οποία, παρότι προέρχονται από μία αναδρομική μελέτη, είναι από τις μεγαλύτερες που έχουν γίνει για αδενοπλακώδη καρκινώματα του παγκρέατος και είναι πάρα πολύ σημαντική. Έτσι λοιπόν, και σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, αν έχουμε – με βάση την προεγχειρητική σταδιοποίηση υποψία ότι το χειρουργείο θα οδηγήσει σε αυτό που λέμε R1 εκτομή ή αν ο ασθενής είναι επιβεβαρημένος από άποψη συνολικής κλινικής εικόνας είναι φρόνιμο να μην πάμε κατευθείαν σε χειρουργείο γιατί το χειρουργείο έχει μεγάλες πιθανότητες να μη βοηθήσει τον ασθενή και ο ασθενής πρέπει να οδηγηθεί πρώτα σε χημειοθεραπεία. Ασθενείς που θα ανταποκριθούν στην χημειοθεραπεία είναι οι ασθενείς που θα ωφεληθούν από το χειρουργείο.
Ο κομβικός ρόλος του Ογκολογικού Συμβουλίου στην εξατομικευμένη λήψη αποφάσεων
Τα αποτελέσματα των μελετών στις οποίες συμμετείχε το Τμήμα Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του Νοσοκομείου Υγεία, αλλά και συνολικά η σύγχρονη βιβλιογραφία λένε πρακτικά ένα πράγμα: ότι δεν ισχύει πλέον το one size fits all, δηλαδή ότι οι αποφάσεις είναι συγκεκριμένες για κάθε ασθενή. Υπάρχει πλέον εξατομικευμένη προσέγγιση.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο όλοι αυτοί οι ασθενείς παρουσιάζονται πλέον στο ογκολογικό συμβούλιο πεπτικού στο νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ, στο οποίο ο Δρ. Γεώργιος Τζίμας, αποτελεί έναν εκ των δύο συντονιστών. Με αυτό τον τρόπο οι ασθενείς αλλά και οι συνάδελφοι παίρνουν τις πιο σωστές αποφάσεις για το πώς θα προχωρήσουν ο διαγνωστικός αλλά και ο θεραπευτικός αλγόριθμος για κάθε ασθενή.
Η μετάβαση στην απόλυτα εξατομικευμένη αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος
Όλες αυτές οι εξελίξεις, οι οποίες παρουσιάζονται στη διεθνή βιβλιογραφία, έχουν αρχίσει να αλλάζουν το τοπίο στην αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών. Πρέπει να υπάρχει απόλυτη εξατομίκευση η οποία σχετίζεται με τα χαρακτηριστικά του όγκου, τα χαρακτηριστικά του ασθενούς, τα χαρακτηριστικά του συστήματος υγείας στο οποίο κινείται ο ασθενής και βέβαια τις δυνατότητες του τμήματος στο οποίο έχει αυτός παραπεμφθεί. Κι αυτό είναι αυτό που αποκαλούμε εξατομικευμένη αντιμετώπιση στον καρκίνο του παγκρέατος.
Είναι επίσης πολύ σημαντικό να επισημανθεί, ότι το Τμήμα Χειρουργικής Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ προσφέρει εδώ και χρόνια εξατομικευμένη αντιμετώπιση αυτών των ασθενών.
Μέσω της προεγχειρητικής χημειοθεραπείας, της προεγχειρητικής χημειοθεραπείας / ακτινοθεραπείας καθώς και της χειρουργικής αντιμετώπισης των νεοπλασμάτων αυτών με ανοιχτό, κλασικό χειρουργείο με ανακατασκευή αρτηριών ή φλεβών όπου αυτό απαιτείται, είτε με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (ρομποτική χειρουργική).
Τα επόμενα ερευνητικά βήματα και η διεθνής παρουσία της ελληνικής ομάδας
Τα επόμενα βήματα έχουν να κάνουν με περαιτέρω ανάλυση των δεδομένων των ασθενών και με ΙΡΜΝ αλλά και με αδενοπλακώδη καρκινώματα του παγκρέατος ενώ ταυτόχρονα ο Δρ. Γεώργιος Τζίμας και το Τμήμα Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του Νοσοκομείου Υγεία συμμετέχουν σε ένα study group το οποίο ασχολείται με τα ενδοηπατικά χολαγγειοκαρκινώματα και ταυτόχρονα συμμετέχουν και σε όλες τις μελέτες οι οποίες είναι υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής και της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων.
Ταυτόχρονα το Τμήμα ηγείται του HELPNET STUDY GROUP, δηλαδή μίας ερευνητικής ομάδας που μελετά τα δεδομένα για τους Νευροενδοκρινικούς όγκους Παγκρέατος στην Ελλάδα, τα δεδομένα της οποίας θα παρουσιαστούν από τον Δρ. Τζίμα, στο Παγκόσμιο Συνέδριο.
Ευχαριστούμε θερμά τον Χειρουργό Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων, Δρ. Γεώργιο Τζίμα, για τις πολύτιμες πληροφορίες που μοιράστηκε μαζί μας.
Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.hpb.gr ή καλέστε στο 210-6834639.
Μπορείτε επίσης να ακολουθήσετε τον κ. Τζίμα σε Facebook και TikTok.
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος του παγκρέατος: Νέες θεραπείες αλλάζουν σταδιακά το τοπίο
