Από τα σχολεία μέχρι τα εστιατόρια και τους χώρους εργασίας, η Γάνδη του Βελγίου αλλάζει εδώ και 17 χρόνια τις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων της. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερο κρέας στο καθημερινό τραπέζι και περισσότερες επιλογές με φυτικές πρωτεΐνες.
Κάθε Πέμπτη, στη Γάνδη του Βελγίου, το μενού αλλάζει. Στα σχολεία σερβίρονται χορτοφαγικά γεύματα, στις δημοτικές υπηρεσίες το κρέας και το ψάρι απουσιάζουν από τα πιάτα, ενώ εστιατόρια και επιχειρήσεις έχουν εντάξει περισσότερες φυτικές επιλογές στην καθημερινή τους λειτουργία.
Αυτό που ξεκίνησε το 2009 ως μια απλή ιδέα, να τρώνε οι κάτοικοι μία ημέρα την εβδομάδα χωρίς κρέας, εξελίχθηκε σε μια οργανωμένη προσπάθεια αλλαγής των διατροφικών συνηθειών σε ολόκληρη την πόλη. Η «Veggie Thursday», η χορτοφαγική Πέμπτη, αποτέλεσε την αφετηρία. Σήμερα, η Γάνδη θεωρείται μία από τις ευρωπαϊκές πόλεις που πρωτοπορούν στη μετάβαση προς μια διατροφή με περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες.
Πώς μια ημέρα χωρίς κρέας άλλαξε την πόλη
Η δημοτική αρχή της Γάνδης, όμως, δεν περιορίστηκε σε μια εκστρατεία ενημέρωσης αλλά έδωσε στους κατοίκους κάθε ηλικίας περισσότερες ευκαιρίες να δοκιμάσουν διαφορετικές διατροφικές επιλογές. Για παράδειγμα, οργανώθηκαν μαθήματα χορτοφαγικής μαγειρικής, εστιατόρια έλαβαν υποστήριξη για να εμπλουτίσουν τα μενού τους και τοπικά καταστήματα άρχισαν να προβάλλουν περισσότερο τις φυτικές εναλλακτικές.
Παράλληλα, η πόλη υποστήριξε κοινωνικά εστιατόρια, ώστε τα βιώσιμα γεύματα να είναι προσιτά και σε ανθρώπους με περιορισμένο εισόδημα.
Η αλλαγή έφτασε και στο καθημερινό φαγητό των δημοτικών υπαλλήλων, των μαθητών και των παιδιών που φιλοξενούνται στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς.
Από τα παραδοσιακά πιάτα στις φυτικές πρωτεΐνες
Στα σχολεία της Γάνδης, η Πέμπτη παραμένει ημέρα αποκλειστικά χορτοφαγικών γευμάτων. Τις υπόλοιπες ημέρες εφαρμόζεται μια διαφορετική προσέγγιση: στα λεγόμενα «half-half» γεύματα, τουλάχιστον οι μισές πρωτεΐνες προέρχονται από φυτικές πηγές. Για παράδειγμα, ένα παραδοσιακό πιάτο με κοτόπουλο μπορεί να παρασκευαστεί με μικρότερη ποσότητα κρέατος και προσθήκη τόφου. Αντίστοιχες προσαρμογές γίνονται σε άλλες γνώριμες συνταγές, ώστε η αλλαγή να είναι ευκολότερα αποδεκτή από τα παιδιά.
Σύμφωνα με τον Δήμο Γάνδης, έως 4.500 γεύματα διανέμονται καθημερινά στα δημοτικά σχολεία και στους παιδικούς σταθμούς. Από το 2025, τουλάχιστον το 25% των συστατικών τους προέρχεται από βιολογική παραγωγή. Μάλιστα, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που συνδέονται με τα σχολικά γεύματα μειώθηκαν κατά 38% μεταξύ 2018 και 2022.
Οι μαθητές που δοκίμασαν vegan καναπεδάκια χωρίς να το γνωρίζουν
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειας να γίνει η vegan διατροφή πιο οικεία προέρχεται από δύο σχολεία της Γάνδης. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος SchoolFood4Change, μαθητές συμμετείχαν στην επιλογή νέων φυτικών αλειμμάτων για τα σχολικά σάντουιτς. Στη συνέχεια ετοίμασαν 1.550 μικρά καναπεδάκια και τα πρόσφεραν στους συμμαθητές τους.
Η λεπτομέρεια που έκανε τη διαφορά ήταν ότι οι μαθητές που δοκίμασαν τα καναπεδάκια πληροφορήθηκαν πως τα αλείμματα ήταν φυτικά μόνο μετά τη γευσιγνωσία. Η δράση είχε θετική ανταπόκριση και αξιοποιήθηκε για την ανάπτυξη νέων επιλογών στο σχολικό μενού.
Ο στόχος για το 2030 και το ενδιαφέρον για τη δημόσια υγεία
Η Γάνδη έχει θέσει ως στόχο τη μετάβαση σε ένα διατροφικό μοντέλο όπου το 60% της κατανάλωσης πρωτεΐνης θα προέρχεται από φυτικές πηγές. Η πολιτική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που συνδέει τη διατροφή με την υγεία, την προστασία του περιβάλλοντος και την πρόσβαση όλων των πολιτών σε ποιοτικά τρόφιμα.
Η μεγαλύτερη κατανάλωση οσπρίων, λαχανικών, ξηρών καρπών και δημητριακών ολικής άλεσης, σε συνδυασμό με τον περιορισμό του κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, συμβαδίζει με τις διεθνείς συστάσεις για μια υγιεινή διατροφή.
Στη Γάνδη, η προσπάθεια συνεχίζεται με τη στήριξη των τοπικών παραγωγών, των κοινωνικών εστιατορίων και των δομών εκπαίδευσης. Δεκαεπτά χρόνια μετά την πρώτη χορτοφαγική Πέμπτη, η πόλη έχει ενσωματώσει τη φυτική διατροφή σε πολλές πλευρές της καθημερινής ζωής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Φλεγμονή: 5 πρωινές συνήθειες που βοηθούν το σώμα να παραμένει υγιές
