Κάψιμο, τσούξιμο, αίσθηση άμμου ή ακόμη και δακρύρροια μπορεί να κρύβουν ξηροφθαλμία – Γιατί οι πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες και οι ορμονικές αλλαγές της εμμηνόπαυσης μπορούν να επιβαρύνουν την οφθαλμική επιφάνεια και τι μπορεί να προσφέρει ανακούφιση
Ξυπνάς το πρωί και τα μάτια σου μοιάζουν βαριά. Αργότερα, μπροστά στον υπολογιστή, αρχίζουν να καίνε. Το απόγευμα νιώθεις σαν να έχεις άμμο μέσα στα μάτια ή δυσκολεύεσαι να εστιάσεις στην οθόνη. Και κάποιες φορές, το παράδοξο συμβαίνει: ενώ αισθάνεσαι τα μάτια σου «στεγνά», αυτά αρχίζουν να δακρύζουν.
Δεν είναι απαραίτητα αλλεργία, ούτε απλώς «κούραση από τον υπολογιστή». Η ξηροφθαλμία είναι μια συχνή διαταραχή της οφθαλμικής επιφάνειας και μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους. Μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη παραγωγή δακρύων, αλλά και με το γεγονός ότι τα δάκρυα εξατμίζονται υπερβολικά γρήγορα ή δεν παραμένουν σταθερά στην επιφάνεια του ματιού.
Και στην καθημερινότητά μας υπάρχουν δύο παράγοντες που αξίζει να προσέξουμε ιδιαίτερα: οι πολλές ώρες μπροστά στις οθόνες και οι ορμονικές αλλαγές που συνοδεύουν την εμμηνόπαυση.
Δεν είναι μόνο ότι «δεν έχουμε αρκετά δάκρυα»
Για να καταλάβουμε την ξηροφθαλμία, πρέπει πρώτα να σκεφτούμε τα δάκρυα λίγο διαφορετικά. Δεν είναι απλώς νερό που βρέχει τα μάτια. Η δακρυϊκή στιβάδα είναι μια σύνθετη δομή που προστατεύει και λιπαίνει την οφθαλμική επιφάνεια.
Όταν η ισορροπία της διαταράσσεται, τα δάκρυα μπορεί να εξατμίζονται πολύ γρήγορα, να μην κατανέμονται σωστά ή να μην προστατεύουν αποτελεσματικά την επιφάνεια του ματιού. Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα λιπίδια που παράγονται από τους μεϊβομιανούς αδένες στα βλέφαρα, καθώς συμβάλλουν στον περιορισμό της εξάτμισης των δακρύων. Η δυσλειτουργία αυτών των αδένων αποτελεί σημαντικό παράγοντα της εξατμιστικής ξηροφθαλμίας.
Γι’ αυτό και η ξηροφθαλμία δεν σημαίνει πάντα ότι το μάτι «δεν παράγει δάκρυα». Μπορεί να υπάρχει πρόβλημα στη σταθερότητα και στην ποιότητα της δακρυϊκής στιβάδας.
Τι σχέση έχουν οι οθόνες;
Όταν εργαζόμαστε στον υπολογιστή, κοιτάμε το κινητό ή παρακολουθούμε για ώρα μια οθόνη, ο ρυθμός του βλεφαρισμού μειώνεται. Παράλληλα, μπορεί να μην κλείνουμε εντελώς τα βλέφαρα σε κάθε βλεφαρισμό. Το αποτέλεσμα είναι μεγαλύτερη έκθεση της οφθαλμικής επιφάνειας και μεγαλύτερη πιθανότητα να διαταραχθεί η δακρυϊκή στιβάδα.
Έτσι εξηγείται γιατί μετά από ώρες μπροστά στον υπολογιστή μπορεί να αισθανθούμε κάψιμο, ξηρότητα, βάρος στα μάτια ή παροδική θολούρα που βελτιώνεται όταν ανοιγοκλείσουμε τα μάτια.
Δεν σημαίνει ότι κάθε ενόχληση μπροστά στην οθόνη είναι ξηροφθαλμία. Σημαίνει όμως ότι η παρατεταμένη εργασία σε ψηφιακές οθόνες μπορεί να επιβαρύνει την οφθαλμική επιφάνεια, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου.
Και μετά έρχεται η εμμηνόπαυση
Για πολλές γυναίκες, η περίοδος της περιεμμηνόπαυσης και της εμμηνόπαυσης φέρνει αλλαγές που δεν περιορίζονται στις εξάψεις, στον ύπνο ή στο δέρμα. Μπορεί να επηρεάσει και τα μάτια.
Η ξηροφθαλμία είναι συχνότερη στις γυναίκες, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, ενώ οι ορμονικές αλλαγές θεωρούνται ένας από τους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την οφθαλμική επιφάνεια και τη δακρυϊκή λειτουργία.
Νεότερη μελέτη σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες διαπίστωσε συχνότερα σημεία αστάθειας της δακρυϊκής στιβάδας και δυσλειτουργίας των μεϊβομιανών αδένων, υποστηρίζοντας την εικόνα μιας περισσότερο «εξατμιστικής» μορφής ξηροφθαλμίας σε αυτή την ομάδα.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μια γυναίκα που περνά πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες. Οι δύο παράγοντες μπορεί να συνυπάρχουν και να κάνουν τα συμπτώματα πιο έντονα.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι μπορεί να έχουμε ξηροφθαλμία;
Τα συμπτώματα δεν είναι πάντα ίδια ούτε έχουν πάντα την ίδια ένταση. Μπορεί να περιλαμβάνουν:
- κάψιμο ή τσούξιμο,
- αίσθηση ξένου σώματος ή «άμμου»,
- ερυθρότητα,
- φαγούρα ή ερεθισμό,
- αυξημένη ευαισθησία στον αέρα ή στον καπνό,
- θολή όραση, ιδιαίτερα μετά από παρατεταμένο διάβασμα ή χρήση οθόνης,
- ενόχληση κατά τη χρήση φακών επαφής,
- αίσθηση βάρους και κόπωσης των ματιών,
- ακόμη και υπερβολική δακρύρροια.
Το τελευταίο μπορεί να φαίνεται παράδοξο, αλλά έχει εξήγηση: ένα ερεθισμένο, ξηρό μάτι μπορεί να αντιδράσει παράγοντας περισσότερα, «αντανακλαστικά» δάκρυα. Αυτά όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αποκαθιστούν τη φυσιολογική ισορροπία της δακρυϊκής στιβάδας.
Η διάγνωση δεν γίνεται μόνο από τα συμπτώματα
Η ξηροφθαλμία μπορεί να έχει πολλές αιτίες και γι’ αυτό η επίμονη ενόχληση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς με μια σταγόνα χωρίς να γνωρίζουμε τι συμβαίνει.
Ο οφθαλμίατρος εξετάζει την οφθαλμική επιφάνεια και τα βλέφαρα και αξιολογεί τη δακρυϊκή στιβάδα. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εξετάσεις που αξιολογούν την ποσότητα των δακρύων, τον χρόνο διάσπασής τους και τυχόν αλλοιώσεις στην επιφάνεια του ματιού. Η αξιολόγηση των βλεφάρων και του τρόπου με τον οποίο ανοιγοκλείνουν τα μάτια είναι επίσης σημαντική.
Η εξέταση έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν τα συμπτώματα είναι επίμονα, επιδεινώνονται, επηρεάζουν την καθημερινότητα ή συνοδεύονται από έντονο πόνο, σημαντική ερυθρότητα ή αλλαγές στην όραση.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα;
Μερικές απλές αλλαγές μπορούν να περιορίσουν την επιβάρυνση των ματιών. Τα συχνά διαλείμματα από την οθόνη και το συνειδητό, πλήρες βλεφάρισμα βοηθούν στη διατήρηση της δακρυϊκής στιβάδας. Επίσης, ο ξηρός αέρας, ο κλιματισμός, ο καπνός και ο δυνατός αέρας μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα, γι’ αυτό έχει σημασία να περιορίζεται, όπου είναι δυνατόν, η έκθεση σε τέτοιους παράγοντες.
Όταν χρειάζεται, χρησιμοποιούνται λιπαντικές οφθαλμικές σταγόνες, ενώ σε συχνή χρήση μπορεί να προτιμώνται σκευάσματα χωρίς συντηρητικά. Η επιλογή όμως εξαρτάται από το είδος και την αιτία της ξηροφθαλμίας και, όταν τα συμπτώματα επιμένουν, από την αξιολόγηση του οφθαλμιάτρου.
Μια σταγόνα ενυδάτωσης για τα μάτια που «δουλεύουν» όλη μέρα
Όταν τα μάτια περνούν πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες, εκτίθενται σε ξηρό αέρα ή αντιμετωπίζουν τις αλλαγές που μπορεί να συνοδεύουν την εμμηνόπαυση, η σωστή ενυδάτωση και προστασία της οφθαλμικής επιφάνειας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Σε αυτή την καθημερινή φροντίδα μπορούν να ενταχθούν τα Artelac™ Splash και Artelac™ Ectoin, δύο διαφορετικές επιλογές για τις ανάγκες των ξηρών και ερεθισμένων ματιών.
Το Artelac™ Splash, με υαλουρονικό οξύ, προσφέρει ενυδάτωση και ανακούφιση από συμπτώματα όπως η αίσθηση ξηρότητας, καύσου, ξένου σώματος και κόπωσης των ματιών, που μπορεί να εμφανίζονται μεταξύ άλλων και μετά από παρατεταμένη χρήση ψηφιακών οθονών.
Το Artelac™ Ectoin, με Ectoin και υαλουρονικό οξύ, συνδυάζει ενυδάτωση με προστασία της οφθαλμικής επιφάνειας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν τα μάτια χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη απέναντι σε περιβαλλοντικούς παράγοντες που εντείνουν την ξηρότητα και τον ερεθισμό.
Βέβαια, οι οφθαλμικές σταγόνες δεν υποκαθιστούν την οφθαλμολογική εξέταση. Όταν η ξηρότητα, το κάψιμο, η ερυθρότητα ή η θολή όραση επιμένουν ή επιδεινώνονται, χρειάζεται αξιολόγηση από οφθαλμίατρο, ώστε να εντοπιστεί η αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Γιατί αξίζει να μην αγνοούμε τα «κουρασμένα» μάτια
Η ξηροφθαλμία είναι από εκείνα τα προβλήματα που εύκολα αποδίδουμε στην κούραση, στις πολλές ώρες δουλειάς ή στην ηλικία. Όμως όταν το κάψιμο, η αίσθηση άμμου, η ερυθρότητα ή η θολή όραση επανέρχονται, αξίζει να αναζητήσουμε την αιτία.
Γιατί μπορεί να μην χρειάζονται απλώς «περισσότερα δάκρυα». Μπορεί να χρειάζεται να προστατεύσουμε καλύτερα ολόκληρη τη δακρυϊκή στιβάδα και την επιφάνεια του ματιού – από την οθόνη που δεν αποχωριζόμαστε και τον ξηρό αέρα του γραφείου μέχρι τη χρήση φακών επαφής.
Και η καθημερινή φροντίδα μπορεί να περιλαμβάνει μικρές, πρακτικές κινήσεις: συχνότερα διαλείμματα από τις οθόνες, συνειδητό βλεφάρισμα, περιορισμό της έκθεσης σε ξηρό αέρα και, όταν χρειάζεται, χρήση ενός κατάλληλου λιπαντικού οφθαλμικού διαλύματος, όπως το Artelac™ Splash, για την ανακούφιση και ενυδάτωση των ξηρών και καταπονημένων ματιών.
Γιατί τα μάτια μας μπορεί να «δουλεύουν» ασταμάτητα μαζί μας όλη μέρα. Αξίζουν, λοιπόν, λίγη περισσότερη φροντίδα.
*Ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Ανατρέξτε στις οδηγίες χρήσης για τα πλήρη συστατικά, τις συνθήκες αποθήκευσης, τις προειδοποιήσεις και τις προφυλάξεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ένα ταξίδι μπορεί να είναι το μυστικό για να μεγαλώνουμε με υγεία – Το λένε και οι επιστήμονες
Η γρίπη πέρασε το επιδημικό κατώφλι – Οι συστάσεις παιδιά, ευπαθείς ομάδες και ηλικιωμένους
