Η μαστογραφία, η εκτίμηση του ατομικού κινδύνου και η αναγνώριση αλλαγών στον μαστό συμβάλλουν στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου. Οι γιατροί του ΕΚΠΑ εξηγούν τι χρειάζεται να γνωρίζουμε.
Η απουσία συμπτωμάτων είναι συχνά ο λόγος που αναβάλλουμε μια εξέταση. Στον καρκίνο του μαστού, όμως, ο προσυμπτωματικός έλεγχος έχει ακριβώς αυτόν τον σκοπό: να εντοπίσει τη νόσο πριν εμφανιστεί ένα ψηλαφητό μόρφωμα ή κάποια άλλη αλλαγή που θα μας οδηγήσει στον γιατρό.
Ο Οκτώβριος, μήνας ενημέρωσης για τον καρκίνο του μαστού, προσφέρει την ευκαιρία να θυμηθούμε τι περιλαμβάνει η φροντίδα του. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η 15η Οκτωβρίου, Breast Health Day, η ετήσια πρωτοβουλία της Europa Donna για την υγεία του μαστού, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση.
Όπως επισημαίνουν οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Μαρία Καπαρέλου, παθολόγος-ογκολόγος, και Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας, διευθυντής της Κλινικής και τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ, ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες. Ωστόσο, η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών έχει αλλάξει σημαντικά την πρόγνωσή του. Όταν εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι ιδιαίτερα υψηλές και, σε πολλές περιπτώσεις, η θεραπεία μπορεί να είναι λιγότερο επιβαρυντική.
Η μαστογραφία πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων
Η φροντίδα της υγείας του μαστού ξεκινά με σωστή ενημέρωση και συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο. Η μαστογραφία παραμένει η βασική μέθοδος πληθυσμιακού ελέγχου, καθώς μπορεί να ανιχνεύσει τη νόσο πριν εμφανιστούν συμπτώματα ή κλινικά ευρήματα.
Ο χρόνος έναρξης, η συχνότητα και το είδος του ελέγχου καθορίζονται με βάση τις ισχύουσες συστάσεις και προσαρμόζονται, όπου χρειάζεται, στον ατομικό κίνδυνο κάθε γυναίκας. Το οικογενειακό ιστορικό, η παρουσία παθογόνων μεταλλάξεων σε γονίδια κληρονομικής προδιάθεσης, προηγούμενα ευρήματα και η πυκνότητα των μαστών είναι ορισμένοι από τους παράγοντες που συνεκτιμώνται. Σε γυναίκες υψηλού κινδύνου μπορεί να χρειάζεται συχνότερη παρακολούθηση ή συμπληρωματικός έλεγχος με μαγνητική τομογραφία μαστών.
Πότε χρειάζεται διερεύνηση της κληρονομικής προδιάθεσης
Η αναγνώριση μιας πιθανής κληρονομικής προδιάθεσης μπορεί να αλλάξει το πλάνο παρακολούθησης. Στοιχεία που ενδέχεται να οδηγήσουν σε γενετική συμβουλευτική είναι:
- Ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών.
- Εμφάνιση καρκίνου σε νεαρή ηλικία.
- Καρκίνος του μαστού σε άνδρα.
- Συγκεκριμένοι συνδυασμοί καρκίνων στην ίδια οικογένεια.
Όταν υπάρχει ένδειξη, ακολουθεί γονιδιακός έλεγχος. Η αναγνώριση μιας κληρονομικής προδιάθεσης μπορεί να βοηθήσει τόσο τη γυναίκα που εξετάζεται όσο και άλλα μέλη της οικογένειας, επιτρέποντας την κατάλληλη παρακολούθηση και τη λήψη προληπτικών μέτρων.
Οι αλλαγές στον μαστό που χρειάζονται αξιολόγηση
Παράλληλα με τον προγραμματισμένο έλεγχο, η εξοικείωση με την εικόνα και την αίσθηση των μαστών μας βοηθά να αναγνωρίζουμε μια νέα ή ασυνήθιστη αλλαγή. Δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία ούτε αποτελεί από μόνη της μέθοδο προσυμπτωματικού ελέγχου.
Στον γιατρό χρειάζεται να απευθυνόμαστε όταν παρατηρούμε:
- Νέο ψηλαφητό μόρφωμα στον μαστό ή στη μασχάλη.
- Μεταβολή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού.
- Εισολκή της θηλής, δηλαδή στροφή της προς τα μέσα.
- Έκκριμα από τη θηλή.
- Αλλαγές στο δέρμα, όπως επίμονη ερυθρότητα ή πάχυνση.
Τα περισσότερα συμπτώματα και ευρήματα στον μαστό δεν οφείλονται σε καρκίνο. Κάθε νέο ή επίμονο εύρημα, ωστόσο, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Οι καθημερινές συνήθειες που επηρεάζουν τον κίνδυνο
Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική σωματική δραστηριότητα και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Ο κίνδυνος δεν μπορεί να μηδενιστεί, μπορούμε όμως να επηρεάσουμε ορισμένους από τους παράγοντες που τον διαμορφώνουν. Παράλληλα, ο κατάλληλος προσυμπτωματικός έλεγχος αυξάνει τη δυνατότητα να εντοπιστεί η νόσος νωρίτερα.
Για κάθε γυναίκα, τα πρακτικά βήματα είναι συγκεκριμένα: να γνωρίζει πότε χρειάζεται τον επόμενο έλεγχο, να συζητά με τον γιατρό της το οικογενειακό ιστορικό της και να ζητά αξιολόγηση όταν παρατηρεί κάποια αλλαγή στον μαστό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Καρκίνος μαστού 2026: Τι ξέρουμε σήμερα και τι έχει αλλάξει στην πρόληψη και τη θεραπεία
