Η εξατομικευμένη ιατρική, οι στοχευμένες θεραπείες και τα νέα αντικαρκινικά φάρμακα αλλάζουν την πρόγνωση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού. Οι ειδικοί του ΕΚΠΑ εξηγούν τις σημαντικότερες εξελίξεις και τον ρόλο της κλινικής έρευνας.
Ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης Ογκολογίας. Ωστόσο, η πρόοδος των τελευταίων ετών έχει αλλάξει σημαντικά τις δυνατότητες αντιμετώπισής του. Νέα φάρμακα, στοχευμένες θεραπείες και εξελιγμένες μοριακές εξετάσεις επιτρέπουν στους ογκολόγους να επιλέγουν ολοένα πιο εξειδικευμένες θεραπευτικές στρατηγικές, παρατείνοντας την επιβίωση και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής πολλών ασθενών.
Με αφορμή τη 13η Οκτωβρίου, Ημέρα Ενημέρωσης για τον Μεταστατικό Καρκίνο του Μαστού, η Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος, και ο Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και πρώην Πρύτανης του ΕΚΠΑ, παρουσιάζουν τις σημαντικότερες εξελίξεις στη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου.
Τι είναι ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού
Ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού, γνωστός και ως καρκίνος του μαστού σταδίου IV, εμφανίζεται όταν καρκινικά κύτταρα εξαπλώνονται από τον αρχικό όγκο σε απομακρυσμένα σημεία του οργανισμού. Οι μεταστάσεις εντοπίζονται συχνότερα στα οστά, στο ήπαρ, στους πνεύμονες και στον εγκέφαλο. Η μεταστατική νόσος μπορεί να διαγνωστεί εξαρχής ή να εμφανιστεί ως υποτροπή αρκετά χρόνια μετά την αρχική θεραπεία.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι δυνατή η οριστική ίαση. Ωστόσο, οι διαθέσιμες θεραπείες μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξή της και, σε αρκετές ασθενείς, να εξασφαλίσουν μακροχρόνιο έλεγχο.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί του ΕΚΠΑ, η καλύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου, η αναγνώριση νέων θεραπευτικών στόχων και η ανάπτυξη καινοτόμων φαρμάκων έχουν διευρύνει σημαντικά τις θεραπευτικές δυνατότητες.
Τι έχει αλλάξει στη θεραπεία
Μία από τις καθοριστικότερες αλλαγές στην αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού είναι η εξατομίκευση της θεραπείας. Πλέον, η επιλογή της κατάλληλης αγωγής βασίζεται στα βιολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου, στο ιστορικό της ασθενούς, στις προηγούμενες θεραπείες και στην έκταση της νόσου.
Σημαντικό ρόλο στο θεραπευτικό πλάνο έχουν οι λεγόμενοι βιοδείκτες, δηλαδή χαρακτηριστικά που βοηθούν τους γιατρούς να προβλέψουν ποιες θεραπείες ενδέχεται να είναι αποτελεσματικότερες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ορμονικοί υποδοχείς, η πρωτεΐνη HER2, η έκφραση του PD-L1 και γενετικές μεταβολές όπως οι ESR1, PIK3CA και BRCA1/2.
Η μοριακή ανάλυση του καρκινικού ιστού και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η εξέταση του κυκλοφορούντος καρκινικού DNA στο αίμα μπορούν να αποκαλύψουν πρόσθετες πληροφορίες που επηρεάζουν τη θεραπευτική απόφαση.
Οι στοχευμένες θεραπείες που άλλαξαν την πρόγνωση
Στον ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού, οι αναστολείς CDK4/6, σε συνδυασμό με την ενδοκρινική θεραπεία, έχουν επιφέρει σημαντική βελτίωση στον έλεγχο της νόσου και στην επιβίωση των ασθενών. Πρόκειται για φάρμακα που παρεμβαίνουν σε συγκεκριμένους μηχανισμούς οι οποίοι συμμετέχουν στον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.
Παράλληλα, νεότερες ενδοκρινικές θεραπείες και φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένες μοριακές μεταβολές προσφέρουν πρόσθετες επιλογές ακόμη και όταν ο καρκίνος σταματά να ανταποκρίνεται στην αρχική αγωγή. Η δυνατότητα διαδοχικής χορήγησης διαφορετικών θεραπειών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιτρέπει σε πολλές ασθενείς να συνεχίζουν τη θεραπευτική αντιμετώπιση για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Τα νέα φάρμακα που μεταφέρουν τη θεραπεία στα καρκινικά κύτταρα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάπτυξη των συζευγμένων αντισωμάτων – φαρμάκων, γνωστών διεθνώς ως antibody-drug conjugates (ADCs). Πρόκειται για θεραπείες που συνδυάζουν ένα αντίσωμα, το οποίο αναγνωρίζει συγκεκριμένο στόχο στα καρκινικά κύτταρα, με έναν ισχυρό κυτταροτοξικό παράγοντα. Με αυτόν τον μηχανισμό επιδιώκεται η πιο στοχευμένη μεταφορά του φαρμάκου στον καρκινικό ιστό, αν και οι θεραπείες αυτές μπορούν επίσης να προκαλέσουν σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Σύμφωνα με τους ειδικούς του ΕΚΠΑ, τα ADCs έχουν ήδη μεταβάλει ουσιαστικά τη θεραπευτική προσέγγιση της HER2-θετικής νόσου, του καρκίνου του μαστού με χαμηλή έκφραση HER2, αλλά και ορισμένων περιπτώσεων τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού.
Η έρευνα συνεχίζεται με στόχο την ανάπτυξη νέων φαρμάκων και την αξιοποίησή τους σε περισσότερες κατηγορίες ασθενών.
Νέες δυνατότητες ακόμη και στις πιο επιθετικές μορφές
Στον HER2-θετικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού, οι νεότερες θεραπείες που στοχεύουν την πρωτεΐνη HER2 έχουν συμβάλει στην παράταση της επιβίωσης και στον αποτελεσματικότερο έλεγχο της νόσου. Σημαντική πρόοδος έχει καταγραφεί και στην αντιμετώπιση ασθενών με εγκεφαλικές μεταστάσεις, μια ιδιαίτερα απαιτητική κλινική κατάσταση.
Αντίστοιχα, στον μεταστατικό τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, που χαρακτηρίζεται από την απουσία έκφρασης των οιστρογονικών και προγεστερονικών υποδοχέων και της υπερέκφρασης HER2, η ανοσοθεραπεία σε κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς και τα νεότερα ADCs έχουν προσθέσει σημαντικές θεραπευτικές επιλογές.
Γιατί μπορεί να χρειαστεί νέα βιοψία κατά τη διάρκεια της θεραπείας
Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του καρκίνου είναι ότι μπορεί να μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα καρκινικά κύτταρα ενδέχεται να αναπτύξουν μηχανισμούς αντοχής, με αποτέλεσμα μια θεραπεία που αρχικά ήταν αποτελεσματική να σταματήσει να ελέγχει τη νόσο.
Για τον λόγο αυτό, η επαναξιολόγηση των χαρακτηριστικών του όγκου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η επανάληψη της βιοψίας, όταν είναι εφικτή και κλινικά χρήσιμη, καθώς και ο κατάλληλος μοριακός έλεγχος μπορούν να αποκαλύψουν νέους θεραπευτικούς στόχους και να κατευθύνουν τους ογκολόγους προς διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές.
Κλινικές μελέτες: Πρόσβαση στις θεραπείες του μέλλοντος
Καθοριστική για την πρόοδο στην αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού παραμένει η κλινική έρευνα. Όπως αναφέρουν οι δύο επιστήμονες, πίσω από κάθε νέα θεραπεία που εντάσσεται στην καθημερινή ογκολογική πρακτική βρίσκονται χρόνια επιστημονικής έρευνας και η συμμετοχή ασθενών σε κλινικές μελέτες.
Στις Ογκολογικές Μονάδες στις οποίες δραστηριοποιούνται, η συμμετοχή σε διεθνείς κλινικές μελέτες αποτελεί σημαντικό μέρος της επιστημονικής και κλινικής δραστηριότητας.
Στον καρκίνο του μαστού αξιολογούνται νέες θεραπευτικές στρατηγικές, καινοτόμα φάρμακα και συνδυασμοί θεραπειών για διαφορετικούς βιολογικούς υποτύπους της νόσου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση της αντοχής στις διαθέσιμες αγωγές, στην αναγνώριση νέων βιοδεικτών και στην περαιτέρω εξατομίκευση της θεραπείας.
Η συμμετοχή σε μία κατάλληλη κλινική μελέτη μπορεί να εξετάζεται σε διαφορετικές φάσεις της αντιμετώπισης της νόσου και δεν χρειάζεται να περιορίζεται στην περίπτωση κατά την οποία έχουν εξαντληθεί οι καθιερωμένες θεραπευτικές επιλογές.
Στόχος η μεγαλύτερη επιβίωση με καλύτερη ποιότητα ζωής
Η σύγχρονη αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού έχει πολλαπλούς στόχους: τη συγκράτηση της εξέλιξης της νόσου, την παράταση της επιβίωσης, την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής. Η επιλογή της θεραπείας πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τη βιολογία του καρκίνου όσο και τις ανάγκες, τις προτεραιότητες και την καθημερινότητα κάθε ασθενούς.
Η 13η Οκτωβρίου, Ημέρα Ενημέρωσης για τον Μεταστατικό Καρκίνο του Μαστού, υπενθυμίζει τη σημασία της συνεχιζόμενης έρευνας, της πρόσβασης στις κατάλληλες θεραπείες και της ολοκληρωμένης υποστήριξης των γυναικών που ζουν με τη νόσο.
Κάθε νέα θεραπευτική δυνατότητα μπορεί να προσφέρει περισσότερο χρόνο με τη νόσο υπό έλεγχο. Και για πολλές γυναίκες, αυτό σημαίνει περισσότερα χρόνια ζωής, με καλύτερη καθημερινότητα και περισσότερες επιλογές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
