Για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο, γιατροί μεταμόσχευσαν σε νεαρό άνδρα δικό του ιστό από τους όρχεις, ο οποίος είχε καταψυχθεί πριν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία. Η πειραματική τεχνική θα μπορούσε να προσφέρει μελλοντικά μια λύση σε αγόρια που κινδυνεύουν να χάσουν τη γονιμότητά τους εξαιτίας σοβαρών θεραπειών.
Μια σημαντική εξέλιξη στον τομέα της αναπαραγωγικής ιατρικής ανακοίνωσαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Γιατροί πραγματοποίησαν μεταμόσχευση κρυοσυντηρημένου ορχικού ιστού σε έναν 19χρονο, με στόχο την αποκατάσταση της παραγωγής σπερματοζωαρίων που είχε διακοπεί μετά τη χημειοθεραπεία.
Πρόκειται για την πρώτη επέμβαση αυτού του είδους στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη δεύτερη που έχει αναφερθεί παγκοσμίως. Παρότι η τεχνική βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο, οι ερευνητές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να αλλάξει τις δυνατότητες διατήρησης της γονιμότητας σε άντρες που χρειάζεται να υποβληθούν σε επιθετικές θεραπείες.
Πώς έγινε η μεταμόσχευση στον 19χρονο
Ο νεαρός ασθενής είχε υποβληθεί το 2023 σε μεταμόσχευση μυελού των οστών για την αντιμετώπιση σοβαρής αιματολογικής διαταραχής. Η θεραπεία του περιλάμβανε χημειοθεραπεία υψηλών δόσεων, η οποία μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή σπερματοζωαρίων. Πριν ξεκινήσει η θεραπεία, οι γιατροί αφαίρεσαν μικρή ποσότητα ιστού από τους όρχεις του και την κατέψυξαν, με την προοπτική να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον.
Τρία χρόνια αργότερα, οι εξετάσεις έδειξαν ότι ο 19χρονος δεν είχε σπερματοζωάρια στο σπέρμα του, μια κατάσταση που ονομάζεται αζωοσπερμία. Τον Αύγουστο του 2026, οι γιατροί μεταμόσχευσαν στον οργανισμό του μέρος του ιστού που είχε διατηρηθεί στην κατάψυξη, ελπίζοντας ότι θα ενεργοποιηθεί ξανά η παραγωγή σπερματοζωαρίων.
Ο ασθενής ανάρρωσε ομαλά από την επέμβαση και παρακολουθείται στενά. Περίπου οκτώ μήνες μετά τη μεταμόσχευση, οι επιστήμονες θα αφαιρέσουν και θα εξετάσουν μέρος του μεταμοσχευμένου ιστού, προκειμένου να διαπιστώσουν αν έχει ξεκινήσει η διαδικασία της σπερματογένεσης.
Γιατί η τεχνική είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα αγόρια πριν από την εφηβεία
Η διατήρηση της γονιμότητας αποτελεί σημαντική πρόκληση για τους ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, καθώς ορισμένα θεραπευτικά σχήματα μπορεί να επηρεάσουν μόνιμα την αναπαραγωγική τους ικανότητα. Στους εφήβους και στους ενήλικους άνδρες, η κατάψυξη σπέρματος αποτελεί ήδη καθιερωμένη επιλογή πριν από την έναρξη μιας τέτοιας θεραπείας.
Ωστόσο, στα αγόρια που δεν έχουν μπει ακόμη στην εφηβεία, η κατάψυξη σπέρματος δεν είναι εφικτή, καθώς ο οργανισμός τους δεν έχει αρχίσει να παράγει σπερματοζωάρια. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η σημασία της νέας τεχνικής, καθώς ο ορχικός ιστός περιέχει σπερματογονικά βλαστοκύτταρα, τα οποία συμμετέχουν στην παραγωγή σπερματοζωαρίων από την εφηβεία και μετά.
Η επιστημονική προσέγγιση βασίζεται στην αφαίρεση και κρυοσυντήρηση αυτού του ιστού πριν από τη θεραπεία, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα επαναμεταμόσχευσής του όταν ο ασθενής ενηλικιωθεί. «Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση να βοηθήσουμε αγόρια που υποβάλλονται σε θεραπείες οι οποίες βλάπτουν τη γονιμότητά τους να αποκτήσουν στο μέλλον δικά τους βιολογικά παιδιά», δήλωσε ο καθηγητής Ροντ Μίτσελ, από το Ινστιτούτο Αναγέννησης και Αποκατάστασης του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου.
Ενθαρρυντικά αποτελέσματα από προηγούμενη μεταμόσχευση στο Βέλγιο
Η επέμβαση στο Εδιμβούργο ακολουθεί μια πρώτη αντίστοιχη προσπάθεια που πραγματοποιήθηκε στο Βέλγιο τον Ιανουάριο του 2025. Σε εκείνη την περίπτωση, οι γιατροί μεταμόσχευσαν σε άνδρα που είχε υποβληθεί σε χημειοθεραπεία κατά την παιδική του ηλικία ορχικό ιστό ο οποίος είχε διατηρηθεί στην κατάψυξη επί 16 χρόνια. Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα έδειξαν ότι τα βλαστοκύτταρα του μεταμοσχευμένου ιστού ενεργοποιήθηκαν ξανά και άρχισαν να παράγουν σπερματοζωάρια.
Μάλιστα, κατά την εξέταση του ιστού έναν χρόνο μετά την επέμβαση, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι είχαν αναπτυχθεί ώριμα σπερματοζωάρια.
Τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά δεν αποδεικνύουν ακόμη ότι η τεχνική μπορεί να αποκαταστήσει πλήρως τη γονιμότητα ή να οδηγήσει σε φυσική σύλληψη. Απαιτούνται περισσότερες μελέτες και μακροχρόνια παρακολούθηση των ασθενών.
Περισσότεροι από 3.100 ασθενείς έχουν ήδη καταψύξει ορχικό ιστό
Το ερευνητικό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου ξεκίνησε το 2015, με την υποστήριξη της φιλανθρωπικής οργάνωσης Children with Cancer UK. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το Euronews, περισσότεροι από 1.200 ασθενείς στο Ηνωμένο Βασίλειο και συνολικά πάνω από 3.100 παγκοσμίως έχουν ήδη υποβληθεί σε κρυοσυντήρηση ορχικού ιστού, με στόχο την πιθανή μελλοντική αξιοποίησή του.
Η αποθήκευση του ιστού, ωστόσο, δεν εγγυάται ότι η γονιμότητα θα μπορέσει να αποκατασταθεί. Για τον ίδιο τον 19χρονο ασθενή, η συμμετοχή στη μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία. «Πάντα ήθελα να αποκτήσω δικά μου παιδιά, αλλά κάποια στιγμή είχα αρχίσει να αποδέχομαι ότι ίσως αυτό να μην ήταν ποτέ δυνατό. Αυτή η επέμβαση μου έδωσε πραγματική ελπίδα για το μέλλον», δήλωσε.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, εφόσον επιβεβαιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της τεχνικής, θα μπορούσε μελλοντικά να προσφέρει μια σημαντική επιλογή σε αγόρια που αντιμετωπίζουν καρκίνο ή άλλα σοβαρά νοσήματα και χρειάζονται θεραπείες οι οποίες απειλούν την αναπαραγωγική τους ικανότητα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αντιβίωση με… αναμονή: Πώς λειτουργεί η συνταγογράφηση που περιορίζει την άσκοπη χρήση αντιβιοτικών
Νευροπλαστικότητα: 6 τρόποι να διατηρήσετε τον εγκέφαλό σας σε εγρήγορση όσο μεγαλώνετε
