Η οστεοπόρωση είναι μια χρόνια πάθηση που προκαλεί σταδιακή μείωση της οστικής αντοχής, με αποτέλεσμα τα οστά να γίνονται πιο εύθραυστα και να αυξάνεται ο κίνδυνος καταγμάτων. Εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, ωστόσο μπορεί να προσβάλει και άνδρες, καθώς και νεότερα άτομα με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Έτσι, κάποιος μπορεί να έχει χάσει σημαντικό μέρος της οστικής του μάζας χωρίς να το γνωρίζει, μέχρι να υποστεί ένα κάταγμα έπειτα από μια μικρή πτώση ή ακόμη και μια καθημερινή κίνηση.
«Η οστεοπόρωση αποτελεί μια “σιωπηλή” απειλή για την υγεία, καθώς πρόκειται για ένα χρόνιο νόσημα των οστών και όταν υπάρχει, τότε επηρεάζεται σημαντικά η αντοχή του σκελετού», επισημαίνει ο Ιωάννης Νικολόπουλος, Αναπληρωτής Διευθυντής Ορθοπεδικός Χειρουργός και Υπεύθυνος Ιατρείου Οστεοπόρωσης στο Metropolitan Hospital.
Οστεοπόρωση: Ποια σημάδια πρέπει να μας κινητοποιήσουν
Παρότι η απώλεια οστικής μάζας δεν προκαλεί από μόνη της εμφανή συμπτώματα, ορισμένες αλλαγές μπορεί να υποδηλώνουν ότι έχουν ήδη συμβεί οστεοπορωτικά κατάγματα, ιδιαίτερα στη σπονδυλική στήλη.
Τα τέσσερα βασικά σημάδια που χρειάζονται προσοχή είναι:
- Μείωση του ύψους: Η σταδιακή απώλεια ύψους, ιδιαίτερα όταν είναι αισθητή, μπορεί να οφείλεται σε συμπιεστικά κατάγματα των σπονδύλων.
- Αλλαγή στη στάση του σώματος: Η εμφάνιση κύφωσης ή η τάση του κορμού να γέρνει προς τα εμπρός μπορεί να σχετίζεται με σπονδυλικά κατάγματα.
- Επίμονος ή ξαφνικός πόνος στην πλάτη: Ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία, χρειάζεται διερεύνηση για πιθανό κάταγμα σπονδύλου.
- Κάταγμα μετά από μικρό τραυματισμό: Ένα σπάσιμο στον καρπό, στο ισχίο ή σε άλλο οστό έπειτα από μια απλή πτώση μπορεί να αποτελεί ένδειξη μειωμένης οστικής αντοχής.
Τα σημάδια αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος έχει οστεοπόρωση, αλλά αποτελούν λόγο για ιατρική αξιολόγηση.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από οστεοπόρωση
Σύμφωνα με τον κ. Νικολόπουλο, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, καθώς η μείωση των οιστρογόνων επιταχύνει την απώλεια οστικής μάζας.
Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης τα άτομα που λαμβάνουν για μεγάλο διάστημα κορτικοστεροειδή, όσοι παρουσιάζουν διατροφικές διαταραχές ή σύνδρομα δυσαπορρόφησης, καθώς και άνθρωποι με άλλες παθήσεις που επηρεάζουν τον μεταβολισμό των οστών. Σημαντικοί παράγοντες κινδύνου είναι ακόμη η προχωρημένη ηλικία, το χαμηλό σωματικό βάρος, το οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης ή κατάγματος ισχίου και το κάπνισμα.
Πώς γίνεται η διάγνωση της οστεοπόρωσης
Η βασική εξέταση για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης είναι η μέτρηση οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DXA (DEXA), η οποία αξιολογεί την οστική μάζα, συνήθως στη σπονδυλική στήλη και στο ισχίο. Ο έλεγχος μπορεί να συμπληρώνεται με εργαστηριακές εξετάσεις, ώστε να διερευνηθούν πιθανά υποκείμενα αίτια της οστικής απώλειας.
Σύμφωνα με τις διεθνείς συστάσεις, ο προσυμπτωματικός έλεγχος συνιστάται στις γυναίκες ηλικίας 65 ετών και άνω, αλλά και σε νεότερες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες όταν διαπιστώνεται αυξημένος κίνδυνος καταγμάτων. Για τους άνδρες και τα άτομα με ειδικούς παράγοντες κινδύνου, η ανάγκη εξέτασης αξιολογείται εξατομικευμένα.
Πρόληψη και θεραπεία: Τι προστατεύει τα οστά
Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους συμβάλλουν στη διατήρηση της σκελετικής υγείας. Ιδιαίτερα χρήσιμες είναι οι ασκήσεις ενδυνάμωσης, η άσκηση με φόρτιση του σκελετού και οι δραστηριότητες που βελτιώνουν την ισορροπία, περιορίζοντας τον κίνδυνο πτώσεων.
Όταν διαγνωστεί οστεοπόρωση και υπάρχει αυξημένος κίνδυνος κατάγματος, μπορεί να απαιτηθεί φαρμακευτική θεραπεία. Οι διαθέσιμες αγωγές είτε περιορίζουν την οστική αποδόμηση είτε ενισχύουν τον σχηματισμό νέου οστού. Η επιλογή και η διάρκεια της θεραπείας καθορίζονται από τον γιατρό, ανάλογα με τον κίνδυνο καταγμάτων και την ανταπόκριση του ασθενούς.
Όπως υπογραμμίζει ο κ. Νικολόπουλος, στόχος της πρόληψης και της θεραπείας είναι κυρίως η αποφυγή καταγμάτων σε ευάλωτες περιοχές του σκελετού, όπως το ισχίο, η σπονδυλική στήλη, ο καρπός και ο βραχίονας.
«Τα υγιή οστά σηματοδοτούν την ανεμπόδιστη κίνηση η οποία ισοδυναμεί με ποιότητα ζωής», καταλήγει ο ειδικός, επισημαίνοντας τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της συστηματικής παρακολούθησης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
10 κανόνες ορθοσωμίας για μια ζωή χωρίς πόνους
Δυνατά οστά: Τι έδειξε μελέτη για την οστεογονική φόρτιση και την οστική πυκνότητα
