Οι μεγαλύτερες ημέρες, το λαμπερό καλοκαιρινό φως, οι βόλτες και ο πιο χαλαρός ρυθμός της καθημερινότητας είναι όλα τους, ξεχωριστά και σε συνδυασμό, οι λόγοι που πολλοί από εμάς ανεβαινουμε αισθανόμαστε καλύτερα το καλοκαίρι. Πέρα από τις διακοπές, αυτή η εποχή μάς προσφέρει κάτι που έχουμε πραγματικά ανάγκη: την ευκαιρία να κατεβάσουμε ταχύτητα, να πάρουμε απόσταση από τις υποχρεώσεις και να κάνουμε ένα ουσιαστικό reset.
Πρόκειται για μία αναγκαία και απαραίτητη παύση που επηρεάζει συνολικά την ευεξία μας. Όταν κοιμόμαστε καλύτερα, κινούμαστε περισσότερο, βγαίνουμε στη φύση και βρίσκουμε χρόνο για τους ανθρώπους μας, ενισχύουμε παράλληλα τη σωματική και την ψυχική μας υγεία. Ακόμη και λίγες ημέρες με μειωμένη πίεση μπορούν να μας βοηθήσουν να ανακτήσουμε ενέργεια και να διαχειριστούμε αποτελεσματικότερα το στρες.
Πώς το καλοκαίρι βελτιώνει την ψυχική μας υγεία
Άλλωστε, ξεκούραση δεν σημαίνει μόνο ύπνος! Σύμφωνα με τους ειδικούς της αμερικανικής ένωσης ψυχολόγων, American Psychological Association, η ξεκούραση μπορεί να είναι σωματική, νοητική, συναισθηματική, κοινωνική, αισθητηριακή ή δημιουργική. Το καλοκαίρι μάς δίνει περισσότερο χώρο για όλες αυτές τις μορφές αποφόρτισης και ίσως εκεί βρίσκεται ένας από τους βασικούς λόγους που η διάθεσή μας συχνά αλλάζει μαζί με την εποχή.
Περισσότερο φυσικό φως
Οι μεγάλες, φωτεινές ημέρες αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους αρκετοί άνθρωποι αισθάνονται καλύτερα το καλοκαίρι. Το φυσικό φως συμβάλλει στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, δηλαδή του εσωτερικού ρολογιού που επηρεάζει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη διάθεσή μας.
Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ, το ηλιακό φως επηρεάζει μηχανισμούς που βοηθούν στη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων σεροτονίνης, μιας ουσίας που συμμετέχει στη ρύθμιση της διάθεσης. Αντίθετα, οι μικρότερες ημέρες και η μειωμένη έκθεση στο φως τον χειμώνα έχουν συσχετιστεί με διαταραχές του κιρκάδιου ρυθμού και με τη χειμερινή μορφή της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής.
Η καθημερινή έκθεση στο φυσικό φως, κυρίως τις πρωινές ώρες, μπορεί επίσης να μας βοηθήσει να διατηρούμε πιο σταθερό πρόγραμμα ύπνου. Αρκεί, βέβαια, να προστατεύουμε το δέρμα και τα μάτια μας και να αποφεύγουμε την παρατεταμένη έκθεση στον δυνατό μεσημεριανό ήλιο.
Περνάμε περισσότερο χρόνο έξω
Το καλοκαίρι μάς παρακινεί να βγούμε από το σπίτι. Ένας περίπατος δίπλα στη θάλασσα, μια βόλτα σε ένα πάρκο, μια εκδρομή ή ακόμη και ένα απόγευμα στη βεράντα μπορούν να περιορίσουν την αίσθηση εγκλωβισμού που δημιουργεί η συνεχής παραμονή σε κλειστούς χώρους όλον τον χρόνο.
Η επαφή με τη φύση έχει συνδεθεί με χαμηλότερα επίπεδα στρες, καλύτερη διάθεση και βελτίωση της προσοχής, ενώ ακόμη και σύντομα διαστήματα παραμονής σε φυσικό περιβάλλον μπορούν να ενισχύσουν την ψυχική ευεξία και να βοηθήσουν τον εγκέφαλο να ανακτήσει τη δυνατότητα συγκέντρωσης.
Δεν χρειάζεται να οργανώσουμε μια μεγάλη απόδραση. Μία καθημερινή βόλτα σε μια πράσινη γειτονιά ή λίγα λεπτά δίπλα στη θάλασσα μπορούν να λειτουργήσουν ως μικρή αλλά ουσιαστική διακοπή από τις οθόνες, τις ειδοποιήσεις και τον συνεχή καταιγισμό πληροφοριών.
Κινούμαστε περισσότερο
Οι μεγαλύτερες ημέρες και ο καλός καιρός δημιουργούν περισσότερες ευκαιρίες για σωματική δραστηριότητα. Μπορούμε να περπατήσουμε, να κολυμπήσουμε, να κάνουμε ποδήλατο, να ασχοληθούμε με τον κήπο ή να δοκιμάσουμε μια δραστηριότητα στη φύση.
Η άσκηση, υπογραμμίζουν όλοι οι ειδικοί, υποστηρίζει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία. Συμβάλλει στη μείωση της έντασης, βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου και συνδέεται με την απελευθέρωση ουσιών που βοηθούν στη ρύθμιση του στρες και της διάθεσης.
Παράλληλα, η ολοκλήρωση ακόμη και ενός μικρού στόχου, όπως ένας καθημερινός περίπατος, μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα αυτοπεποίθησης και προσωπικής αποτελεσματικότητας. Δεν χρειάζεται έντονη προπόνηση. Η κίνηση που μας ευχαριστεί και μπορεί να ενταχθεί σταθερά στην καθημερινότητά μας προσφέρει περισσότερα από ένα απαιτητικό πρόγραμμα που σύντομα θα εγκαταλείψουμε.
Προσοχή βέβαια: τις ημέρες με πολύ υψηλές θερμοκρασίες επιλέγουμε τις πρωινές ή τις βραδινές ώρες, φροντίζουμε για την επαρκή ενυδάτωση και αποφεύγουμε την άσκηση κάτω από τον δυνατό ήλιο.
Βρισκόμαστε περισσότερο με τους αγαπημένους μας ανθρώπους
Το καλοκαίρι ευνοεί τις συναντήσεις, τις εξόδους και τις κοινές δραστηριότητες. Οι διακοπές, τα ταξίδια, τα θερινά σινεμά, οι συναυλίες ή ένα απλό βραδινό τραπέζι μάς δίνουν την ευκαιρία να περάσουμε περισσότερο χρόνο με φίλους και συγγενείς.
Η κοινωνική υποστήριξη αποτελεί σημαντικό παράγοντα προστασίας απέναντι στο στρες. Όταν αισθανόμαστε ότι ανήκουμε σε ένα δίκτυο ανθρώπων που μας ακούν και μας καταλαβαίνουν, διαχειριζόμαστε αποτελεσματικότερα τις δυσκολίες και νιώθουμε λιγότερο μόνοι.
Δεν χρειάζεται, βέβαια, να γεμίσουμε το πρόγραμμα με κοινωνικές υποχρεώσεις. Για κάποιους η ευεξία έρχεται μέσα από την παρέα, ενώ για άλλους προϋποθέτει περισσότερο προσωπικό χρόνο. Το ζητούμενο είναι να επιλέγουμε επαφές που μας ξεκουράζουν και δεν μετατρέπουν το καλοκαίρι σε ακόμη μία περίοδο πίεσης.
Κάνουμε ένα διάλειμμα από τη ρουτίνα
Κατά τη διάρκεια της χρονιάς κινούμαστε συχνά στον αυτόματο πιλότο. Εργασία, σχολείο, μετακινήσεις, εκκρεμότητες και οικιακές υποχρεώσεις αφήνουν ελάχιστο χώρο για πραγματική ξεκούραση.
Οι καλοκαιρινές άδειες, οι σχολικές διακοπές και το πιο ευέλικτο πρόγραμμα μπορούν να διακόψουν προσωρινά αυτόν τον κύκλο. Η αλλαγή ρυθμού επιτρέπει στο μυαλό να αποσυνδεθεί από τη συνεχή απαίτηση για απόδοση και να ανακτήσει ενέργεια.
Το reset δεν απαιτεί απαραίτητα ταξίδι ή πολλές ημέρες άδειας. Μπορεί να αρχίσει με μικρές παύσεις μέσα στην ημέρα, λιγότερη χρήση κινητού, πιο αργά γεύματα, χρόνο χωρίς πρόγραμμα και δραστηριότητες που δεν υπηρετούν κάποιον στόχο παραγωγικότητας. Η ξεκούραση χρειάζεται να έχει θέση στην καθημερινότητά μας και όχι να λειτουργεί ως ανταμοιβή μόνο όταν εξαντληθούμε.
Το καλοκαίρι δεν είναι εύκολο για όλους
Και μια τελευταία επισήμανση από τους ειδικούς: η εποχική βελτίωση της διάθεσης δεν αφορά όλους στον ίδιο βαθμό. Η υπερβολική ζέστη, η οικονομική πίεση των διακοπών, η μοναξιά, οι αλλαγές στη ρουτίνα και οι κοινωνικές συγκρίσεις μπορεί να επιβαρύνουν την ψυχική υγεία. Υπάρχει επίσης μία λιγότερο συχνή θερινή μορφή εποχικής συναισθηματικής διαταραχής, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από αϋπνία, ανησυχία, μειωμένη όρεξη και ευερεθιστότητα.
Αν η θλίψη, το άγχος, η αϋπνία ή η αδυναμία να ανταποκριθούμε στην καθημερινότητα επιμένουν, χρειάζεται να απευθυνθούμε σε επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η εποχή μπορεί να επηρεάζει τη διάθεσή μας, αλλά δεν ακυρώνει ούτε λύνει από μόνη της τις δυσκολίες που χρειάζονται ουσιαστική φροντίδα.
