Γράφει ο Θεόδωρος Αγοραστός, Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΑΠΘ, Πρόεδρος της Ελληνικής HPV Εταιρείας
Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus – HPV) προσβάλλει πολύ συχνά τον άνθρωπο και η λοίμωξη από έναν ή περισσότερους «ογκογόνους» τύπους του HPV είναι δυνατόν να προκαλέσει καρκίνο σε διάφορα όργανα και σε γυναίκες και σε άνδρες. Ως εκ τούτου, οι HPV-σχετιζόμενοι καρκίνοι (τραχήλου μήτρας, στοματοφάρυγγα, πρωκτού, κόλπου, αιδοίου, πέους) μπορούν να θεωρηθούν ως λοιμώδη νοσήματα. Άρα, θα πρέπει να αντιμετωπισθούν ως τέτοια, δηλ. να υπάρξει αφ’ ενός ανοσοποίηση των ατόμων που δεν έχουν μολυνθεί και αφ΄ ετέρου προσπάθεια διακοπής της μετάδοσης του λοιμώδους παράγοντα (δηλ. του ιού) από τους φορείς προς τους μη φορείς.
Με βάση τα παραπάνω, για την πρόληψη τουλάχιστον του συχνότερου καρκίνου τραχήλου μήτρας (ΚΤΜ), θα πρέπει να γίνουν τα εξής:
Α) HPV-εμβολιασμός όλων των σίγουρα μη φορέων, δηλ. των παιδιών & εφήβων (αγοριών και κοριτσιών), που στην πλειοψηφία των περιπτώσεων δεν έχουν ήδη σεξουαλικές σχέσεις, δεδομένου ότι ο ιός μεταδίδεται κατά κανόνα με την σεξουαλική επαφή.
Β) HPV testing σε όλες τις ενήλικες γυναίκες για να διαπιστωθεί ποιες είναι φορείς του HPV.
Στη συνέχεια:
Β1) αν μια γυναίκα έχει αρνητικό HPV test, δηλ. δεν είναι φορέας του ιού, θα εμβολιαστεί κατά του HPV και θα είναι στο μέλλον κατά μεγάλο ποσοστό προφυλαγμένη από το να κολλήσει αυτόν τον ιό, ανάλογα, βέβαια, και με την ηλικία της.
Β2) αντίθετα, αν μια γυναίκα έχει θετικό HPV test, δηλ. είναι φορέας του ιού, θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω από τον ειδικό ιατρό με κολποσκόπηση και ίσως βιοψία.
Ανάλογα με τα αποτελέσματα της κολποσκόπησης και της βιοψίας:
Β2α) αν δεν υπάρχει προκαρκινική αλλοίωση ή καρκίνος η γυναίκα θα επανελεγχθεί σε 1 χρόνο.
Β2β) αν υπάρχει προκαρκινική αλλοίωση ή καρκίνος θα τύχει ενδεδειγμένης αντιμετώπισης.
Στόχος: Η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάλεσε προ 6ετίας σε παγκόσμια προσπάθεια για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας, η οποία μπορεί να γίνει πραγματικότητα σε κάθε χώρα, αν μέχρι το 2030 επιτευχθούν οι εξής στόχοι:
- Εμβολιασμός κατά του HPV του 90% των κοριτσιών μέχρι 15 ετών.
- Έλεγχος με HPV testing του 70% των γυναικών σε ηλικίες 35 και 45 ετών.
- Ενδεδειγμένη θεραπεία των γυναικών με (προ)καρκίνο τραχήλου μήτρας.
Παράλληλα, ο ΠΟΥ κοινοποίησε και τις νέες οδηγίες Προσυμπτωματικού Ελέγχου για την πρόληψη του ΚΤΜ, συστήνοντας την διενέργεια ανά 5-10 έτη HPV DNA testing σε γυναίκες 30 ετών και άνω, με εκτεταμένη γονοτύπηση των διαφόρων ογκογόνων HPV-τύπων και προτείνοντας ως αποδεκτή μέθοδο λήψης του δείγματος την αυτοδειγματοληψία (self-sampling).
Παράλληλα, το 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ) ανακοίνωσε το «Ευρωπαϊκό Σχέδιο Καταπολέμησης του Καρκίνου» (Europe’s Beating Cancer Plan), το οποίο υιοθετεί την Παγκόσμια Στρατηγική του ΠΟΥ για την εξάλειψη του KTM και προωθεί ως κύριες δράσεις τον HPV-εμβολιασμό και το HPV DNA testing.
Τι αλλάζει στο τεστ ΠΑΠ
Κατά την τελευταία 10ετία, οι περισσότερες προηγμένες χώρες άλλαξαν και αλλάζουν τα υπάρχοντα Προγράμματα Προσυμπτωματικού Ελέγχου των γυναικών, με μετάβαση από την διενέργεια του τεστ Παπανικολάου στο νέο HPV DNA test (από την ηλικία των 30 ετών και ανά 5-10 έτη), σε αρκετές δε χώρες προτείνεται επισήμως η αυτοδειγματοληψία (self-sampling) για την διενέργεια HPV DNA testing.
Ορισμένες προηγμένες στον τομέα αυτό χώρες, πληρούν ήδη τα κριτήρια αυτά του Π.Ο.Υ. και ισχυρίζονται ότι θα μπορέσουν να εξαλείψουν τον καρκίνο τραχήλου μήτρας εντός 5-10 ετών. Μάλιστα, η Αυστραλία και η Σουηδία υπολογίζουν να το επιτύχουν εντός 2 ετών από σήμερα!
Εμβόλιο για τον HPV: Αποτελεσματικότητα και άλλα στοιχεία
Η ένδειξη για εμβολιασμό κατά του HPV υπάρχει στις περισσότερες χώρες με ηλικία έναρξης τα 9 έτη. Στην ΕΕ δεν υπάρχει ανώτερο ηλικιακό όριο, ενώ στις ΗΠΑ είναι τα 45 έτη. Το όριο ηλικίας για την δωρεάν αναπλήρωση του εμβολιασμού ποικίλλει μεταξύ των χωρών (π.χ. Ελλάδα: 18 έτη, ΗΠΑ/Καναδάς/ΗΒ: 26 έτη, Σουηδία/Αυστρία: 30 έτη).
Κατά τα τελευταία έτη παρατηρήθηκε στην Σουηδία, σε γυναίκες 18-30 ετών, οι οποίες είχαν εμβολιαστεί κατά του HPV σε ηλικία <17 ετών, ελάττωση των περιστατικών καρκίνου τραχήλου μήτρας κατά 88%! Μάλιστα, στην χώρα αυτή, με ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης των κοριτσιών >90%, παρατηρήθηκε μέχρι το 2023 σχεδόν μηδενισμός της ανίχνευσης των τύπων 16 & 18 του HPV σε έγκαιρα εμβολιασμένες γυναίκες, αλλά ελάττωση ανίχνευσης των τύπων αυτών κατά ~70% και σε μη εμβολιασμένες γυναίκες! Αυτό είναι το αποτέλεσμα της λεγόμενης «ανοσίας αγέλης». Στην προσπάθειά της, μάλιστα, η Σουηδία να πετύχει το γρηγορότερο την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας, προωθεί τον εμβολιασμό εκτός των ιατρείων και σε ειδικά εμβολιαστικά κέντρα, σε φαρμακεία, σε παντοπωλεία και σε θέατρα και κινηματογράφους!
Στην Σκωτία και στην Νορβηγία, βάσει πληθυσμιακών μελετών, δεν παρουσιάστηκε ούτε ένα περιστατικό καρκίνου τραχήλου μήτρας σε εμβολιασμένες γυναίκες μέχρι 25-27 ετών, ενώ στην Αγγλία, σύμφωνα με τελευταία πληθυσμιακή μελέτη, παρατηρήθηκε σημαντικότατη ελάττωση, έως και μηδενισμός, του αριθμού των θανάτων από ΚΤΜ γυναικών 20-35 ετών, που είχαν εμβολιαστεί έγκαιρα κατά του HPV.
Διαβάστε τη συνέχεια στο Infokids.gr
Διαβάστε επίσης: RSV: Ο αναπνευστικός ιός που μπορεί να γίνει επικίνδυνος μετά τα 50 – Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν
