Το να βρισκόμαστε ανάμεσα σε πραγματικά σώματα, μακριά από φίλτρα, ρετούς και μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς, μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το δικό μας σώμα.
Έρευνες των τελευταίων ετών δείχνουν ότι ο γυμνισμός, όταν αφορά τη μη σεξουαλική κοινωνική γυμνότητα, ενδέχεται να συνδέεται με καλύτερη εικόνα σώματος, μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή.
Ο γυμνισμός, ή naturism, ορίζεται ως η κοινωνική γυμνότητα χωρίς προσδοκία ή παρουσία σεξουαλικής διέγερσης, εξηγεί στο BBC ο Kerem Soylemez, επίκουρος καθηγητής Ψυχολογίας στο Regent’s University London. Και αυτό ακριβώς το στοιχείο φαίνεται ότι έχει σημασία: η έκθεση σε πολλά διαφορετικά, πραγματικά ανθρώπινα σώματα μπορεί να μας βοηθήσει να αναθεωρήσουμε τι θεωρούμε «φυσιολογικό» και αποδεκτό.
Όταν το «τέλειο σώμα» γίνεται μέτρο σύγκρισης
Η αρνητική εικόνα σώματος αποτελεί διεθνές πρόβλημα και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα. Η δυσαρέσκεια για το βάρος, το σχήμα ή συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του σώματος μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε αποφυγή κοινωνικών δραστηριοτήτων ή υπερβολική άσκηση.
Τα social media έχουν προσθέσει μια ακόμη διάσταση. Η συνεχής έκθεση σε επιλεγμένες, επεξεργασμένες και συχνά εξιδανικευμένες εικόνες ενισχύει την τάση σύγκρισης, ενώ η έρευνα έχει συνδέσει την πίεση για την απόκτηση ενός «ιδανικού» σώματος με άγχος, ντροπή και διατροφικές διαταραχές. Φίλτρα και άλλες σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες όπως τα AI Bots μπορούν επίσης να εντείνουν τη σύγκριση με τους άλλους.
Τι αλλάζει όταν βλέπουμε πραγματικά σώματα
Εδώ φαίνεται να βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του γυμνισμού από ψυχολογική άποψη. «Η έκθεση σε συνηθισμένα σώματα, σε συνηθισμένους ανθρώπους, σε κάνει να επαναπροσδιορίζεις την αντίληψή σου για το τι είναι φυσιολογικό, αποδεκτό και όμορφο», εξηγεί η Marina Rachitskiy, ανώτερη λέκτορας Ψυχολογίας στο University of Roehampton.
Σε έναν χώρο όπου υπάρχουν άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, σωματότυπων και με διαφορετικά φυσικά χαρακτηριστικά, το σώμα παύει σταδιακά να αντιμετωπίζεται ως κάτι που πρέπει να πληροί συγκεκριμένες αισθητικές προδιαγραφές.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Η σχέση ανάμεσα στην κοινωνική γυμνότητα και την εικόνα σώματος δεν έχει μελετηθεί ακόμη τόσο εκτενώς όσο άλλα ζητήματα της ψυχολογίας. Τα πρώτα δεδομένα, ωστόσο, παρουσιάζουν ενδιαφέρον.
Μελέτη σε 849 ανθρώπους διαπίστωσε ότι όσοι συμμετείχαν σε δραστηριότητες γυμνισμού ανέφεραν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή τους, κάτι που συνδεόταν με πιο θετική εικόνα σώματος και υψηλότερη αυτοεκτίμηση. Μάλιστα, η θέα άλλων γυμνών ανθρώπων φάνηκε να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη θετικότερης εικόνας σώματος.
Σε άλλη, μικρότερη μελέτη, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, με ρούχα και χωρίς ρούχα. Όσοι συμμετέχοντες ήταν στην ομάδα των γυμνών ανέφεραν μεγαλύτερη αποδοχή του σώματός τους, αποτέλεσμα που συνδέθηκε με μείωση του άγχους ότι οι άλλοι κρίνουν την εμφάνισή τους.
Από την κριτική στην αποδοχή
Άνθρωποι που μίλησαν στο BBC περιγράφουν μια ενδιαφέρουσα αλλαγή: αντί να εξετάζουν συνεχώς το σώμα τους με αισθητικά κριτήρια, άρχισαν να το αντιμετωπίζουν περισσότερο ως κάτι λειτουργικό.
Η Martha Vickery, για παράδειγμα, περιγράφει τον γυμνισμό ως τον «καταλύτη» που τη βοήθησε να βελτιώσει την εικόνα που είχε για το σώμα της. Όπως αναφέρει, συνειδητοποίησε ότι, ακόμη κι αν το σώμα της ήταν μεγαλύτερο από το πρότυπο που η ίδια ή η κοινωνία θεωρούσε επιθυμητό, αυτό τελικά δεν είχε τη σημασία που του απέδιδε.
Σε οργανωμένες συναντήσεις γυμνιστών, άλλωστε, συναντά κανείς πολύ διαφορετικά σώματα: ανθρώπους με ουλές, άτομα που έχουν περάσει καρκίνο, ανθρώπους με στομία ή απώλεια άκρων και σώματα κάθε ηλικίας και σχήματος. Αυτή η ποικιλομορφία απέχει πολύ από την εικόνα που κυριαρχεί στα social media.
Τι δεν γνωρίζουμε ακόμη
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Η επιστημονική έρευνα για τον γυμνισμό και την εικόνα σώματος παραμένει σχετικά περιορισμένη.
Υπάρχει επίσης ένα πιθανό πρόβλημα επιλογής των συμμετεχόντων: στις σχετικές μελέτες είναι πιθανότερο να δηλώσουν συμμετοχή άνθρωποι που ήδη αισθάνονται θετικά απέναντι στον γυμνισμό. Επομένως, δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η κοινωνική γυμνότητα θα έχει την ίδια επίδραση σε όλους.
Παρόλα αυτά, τα μέχρι σήμερα ευρήματα θέτουν ένα ενδιαφέρον ερώτημα σε μια εποχή όπου η εικόνα του σώματος διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό μέσα από οθόνες: μήπως η επαφή με μεγαλύτερη ποικιλία πραγματικών σωμάτων μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην κουλτούρα της συνεχούς σύγκρισης;
Για τους ανθρώπους που επιλέγουν τον γυμνισμό, η εμπειρία δεν περιορίζεται στην απουσία ρούχων. Συνδέεται επίσης με την επαφή με τη φύση, την κοινότητα και, για ορισμένους, με μια διαφορετική σχέση με το ίδιο τους το σώμα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Summer effect: Γιατί το καλοκαίρι αλλάζει η διάθεση και βελτιώνεται η ψυχική μας υγεία;
