Νέα μεγάλη αμερικανική μελέτη σε περισσότερα από 5,2 εκατομμύρια βρέφη καταγράφει αύξηση των αιμορραγικών επεισοδίων και συνδέει τη μη χορήγηση βιταμίνης Κ κατά τη γέννηση με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο, ακόμη και για ενδοκρανιακή αιμορραγία.
Ανησυχία προκαλούν τα νέα επιστημονικά δεδομένα από τις ΗΠΑ σχετικά με την αυξανόμενη άρνηση ορισμένων γονέων να χορηγήσουν στα νεογέννητα την προληπτική δόση βιταμίνης Κ αμέσως μετά τη γέννηση. Μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA δείχνει ότι το ποσοστό των νεογνών που δεν έλαβαν την ενδομυϊκή ένεση υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε οκτώ χρόνια, ενώ τα βρέφη που δεν έλαβαν τη βιταμίνη παρουσίασαν υψηλότερο κίνδυνο αιμορραγικών επεισοδίων κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής τους.
Η έρευνα, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα περισσότερων από 5,2 εκατομμυρίων βρεφών που γεννήθηκαν σε νοσοκομεία και συστήματα υγείας των ΗΠΑ από το 2017 έως το 2025, αναδεικνύει τη σημασία μιας παρέμβασης που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες στη νεογνική φροντίδα.
Η άρνηση της βιταμίνης Κ υπερδιπλασιάστηκε στις ΗΠΑ
Σύμφωνα με τη μελέτη, το ποσοστό των νεογνών που δεν έλαβαν ενδομυϊκή βιταμίνη Κ κατά τη γέννηση αυξήθηκε από 3,1% το 2017 σε 6,8% το 2025.
Οι ερευνητές εξέτασαν συνολικά 5.240.780 βρέφη, συγκρίνοντας την εμφάνιση αιμορραγικών επεισοδίων μεταξύ εκείνων που έλαβαν την προληπτική ένεση και εκείνων που δεν την έλαβαν.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στα βρέφη χωρίς προφύλαξη καταγράφηκαν 288 αιμορραγικά επεισόδια ανά 10.000 παιδιά μέσα στους πρώτους έξι μήνες ζωής, έναντι 185,9 ανά 10.000 στα βρέφη που έλαβαν βιταμίνη Κ.
Μετά την προσαρμογή των αποτελεσμάτων για άλλους παράγοντες κινδύνου, η μη χορήγηση της βιταμίνης συσχετίστηκε με 47% υψηλότερο κίνδυνο αιμορραγίας.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η διαφορά στις ενδοκρανιακές αιμορραγίες. Στα βρέφη που δεν έλαβαν βιταμίνη Κ καταγράφηκαν 33 περιστατικά ανά 10.000, έναντι 13,2 ανά 10.000 σε εκείνα που έλαβαν την προληπτική δόση. Η προσαρμοσμένη ανάλυση έδειξε ότι ο κίνδυνος ήταν 2,43 φορές υψηλότερος στην πρώτη ομάδα.
Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης υψηλότερο κίνδυνο θανάτου με ταυτόχρονη διάγνωση αιμορραγίας κατά τη νοσηλεία της γέννησης στα βρέφη που δεν έλαβαν βιταμίνη Κ.
Γιατί τα νεογέννητα χρειάζονται βιταμίνη Κ
Η βιταμίνη Κ είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική πήξη του αίματος, καθώς συμμετέχει στην παραγωγή συγκεκριμένων παραγόντων πήξης. Η έλλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε αιμορραγία λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ, γνωστή διεθνώς ως Vitamin K Deficiency Bleeding (VKDB).
Τα νεογέννητα έχουν φυσιολογικά χαμηλά αποθέματα της βιταμίνης για διάφορους λόγους. Μόνο μικρές ποσότητες περνούν από τον πλακούντα κατά την εγκυμοσύνη, ενώ το μητρικό γάλα περιέχει σχετικά χαμηλές συγκεντρώσεις. Επιπλέον, κατά τις πρώτες εβδομάδες ζωής, η εντερική μικροχλωρίδα που συμβάλλει στην παραγωγή της δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί πλήρως.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα βρέφος που φαίνεται απολύτως υγιές μπορεί να εμφανίσει αιμορραγία λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ, χωρίς να υπάρχουν απαραίτητα προειδοποιητικά συμπτώματα.
Οι τρεις μορφές αιμορραγίας λόγω έλλειψης βιταμίνης Κ
Η αιμορραγία λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ διακρίνεται σε τρεις μορφές, ανάλογα με τον χρόνο εμφάνισής της:
- Πρώιμη μορφή: Εμφανίζεται μέσα στις πρώτες 24 ώρες μετά τη γέννηση και συνδέεται κυρίως με τη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων από τη μητέρα κατά την εγκυμοσύνη, τα οποία επηρεάζουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης Κ.
- Κλασική μορφή: Εκδηλώνεται συνήθως από τη δεύτερη ημέρα έως την πρώτη εβδομάδα ζωής και μπορεί να προκαλέσει μώλωπες ή αιμορραγία από τον ομφάλιο λώρο.
- Όψιμη μορφή: Μπορεί να εμφανιστεί από την πρώτη εβδομάδα έως και τους έξι μήνες ζωής. Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρή εσωτερική αιμορραγία, μεταξύ άλλων και στον εγκέφαλο.
Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), περίπου το 30%-60% των περιστατικών όψιμης αιμορραγίας εκδηλώνεται με ενδοκρανιακή αιμορραγία. Η επιπλοκή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη νευρολογική βλάβη, επιληπτικές κρίσεις ή ακόμη και θάνατο.
Γιατί ορισμένοι γονείς αρνούνται την προληπτική ένεση
Η αυξανόμενη άρνηση της βιταμίνης Κ συνδέεται με ανησυχίες ορισμένων γονέων σχετικά με την ασφάλεια της παρέμβασης. Μεταξύ των λόγων που έχουν καταγραφεί σε προηγούμενες έρευνες είναι ο φόβος για τις παρενέργειες, τα συστατικά του σκευάσματος, ο πόνος της ένεσης, αλλά και η επιθυμία αναζήτησης πιο «φυσικών» εναλλακτικών.
Ένα μέρος αυτών των ανησυχιών έχει συνδεθεί με παλαιότερους ισχυρισμούς περί συσχέτισης της ενδομυϊκής βιταμίνης Κ με την παιδική λευχαιμία. Ωστόσο, μεταγενέστερες μελέτες δεν επιβεβαίωσαν αυτή τη σύνδεση.
Το CDC επισημαίνει ότι η ενδομυϊκή χορήγηση βιταμίνης Κ είναι ασφαλής και αποτελεί καθιερωμένη πρακτική από το 1961, με την υποστήριξη της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής.
Τι συστήνουν οι ειδικοί
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά τη χορήγηση μίας ενδομυϊκής δόσης βιταμίνης Κ σε όλα τα νεογέννητα μετά τη γέννηση. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, η παρέμβαση μειώνει τον κίνδυνο όψιμης αιμορραγίας λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ κατά περίπου 98%.
Η νέα μελέτη στο JAMA δεν αποδεικνύει ότι η άρνηση της βιταμίνης Κ εξηγεί από μόνη της τη συνολική αύξηση των αιμορραγικών επεισοδίων στις ΗΠΑ. Καταγράφει, όμως, σαφή συσχέτιση μεταξύ της μη χορήγησης της προληπτικής δόσης και υψηλότερου κινδύνου αιμορραγίας στα βρέφη.
Το μήνυμα της έρευνας είναι ότι η ενημέρωση των γονέων πριν από τον τοκετό και η συζήτηση με τον παιδίατρο για τα οφέλη της προφύλαξης αποτελούν σημαντικά βήματα για την προστασία της υγείας των νεογέννητων.
