Γράφει ο Στάθης Σκληρός, Γενικός Ιατρός, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας και Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
Η πρώτη ενόχληση στον λαιμό, η καταρροή, ο πονοκέφαλος ή ένα αίσθημα κόπωσης είναι συχνά τα πρώτα σημάδια μιας ίωσης. Μπορεί αρχικά να φαίνονται ασήμαντα, ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύονται από πυρετό, ωστόσο είναι σημαντικό να δώσουμε στον οργανισμό μας τον χρόνο και τη φροντίδα που χρειάζεται. Η ξεκούραση, η επαρκής ενυδάτωση, ο περιορισμός της σωματικής καταπόνησης και η προσαρμογή των καθημερινών μας υποχρεώσεων αποτελούν τις πρώτες κινήσεις που μπορούν να διευκολύνουν την ανάρρωση.
Πρώτα συμπτώματα ίωσης: τι κάνουμε για να περάσει πιο γρήγορα
Συχνά, η πρώτη μας αντίδραση είναι να αγνοήσουμε τα συμπτώματα, θεωρώντας ότι πρόκειται για ένα απλό κρυολόγημα που θα περάσει από μόνο του. Πράγματι, οι περισσότερες ήπιες ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού υποχωρούν χωρίς ειδική θεραπεία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίσουμε την καθημερινότητά μας με τους ίδιους ρυθμούς. Η έγκαιρη φροντίδα μπορεί να περιορίσει τη δυσφορία, να διευκολύνει την ξεκούραση και να μειώσει τον κίνδυνο μετάδοσης της λοίμωξης στους γύρω μας.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζονται πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι, ρίγη ή πυρετός. Τα συμπτώματα αυτά αποτελούν μέρος της αντίδρασης του οργανισμού στη λοίμωξη και η έντασή τους μπορεί να διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Είναι σημαντικό να παρακολουθούμε την εξέλιξή τους, να φροντίζουμε να αναπληρώνουμε τα υγρά που χάνουμε, ιδιαίτερα όταν έχουμε πυρετό, και να αποφεύγουμε τη σωματική εξάντληση.
Η επιλογή φαρμάκου χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη το ιατρικό ιστορικό και τυχόν άλλες θεραπείες. Η ιβουπροφαίνη δεν είναι κατάλληλη για όλους· ιστορικό έλκους, νεφρική νόσος, εγκυμοσύνη ή λήψη αντιπηκτικών, μεταξύ άλλων, απαιτούν συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού πριν από τη χρήση. Ακολουθούμε τις οδηγίες του σκευάσματος και χρησιμοποιούμε τη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση για το μικρότερο απαραίτητο διάστημα. Ελέγχουμε επίσης τα συστατικά των προϊόντων για το κρυολόγημα, ώστε να μην πάρουμε την ίδια δραστική ουσία από δύο διαφορετικά σκευάσματα.
Για πόσο μένουμε στο σπίτι
Το συνηθισμένο δίλημμα της πρώτης ημέρας είναι αν μπορούμε να συνεχίσουμε κανονικά τις υποχρεώσεις μας. Ένας πονόλαιμος χωρίς πυρετό μπορεί να φαίνεται ασήμαντος, όμως η απουσία πυρετού δεν αποκλείει τη μεταδοτικότητα. Μάλιστα, σε αρκετές αναπνευστικές λοιμώξεις η μετάδοση μπορεί να συμβεί ήδη από τα πρώτα στάδια της νόσου, όταν τα συμπτώματα είναι ακόμη ήπια.
Γι’ αυτό, όταν εμφανίζονται συμπτώματα αναπνευστικής λοίμωξης, είναι προτιμότερο να παραμένουμε στο σπίτι και να περιορίζουμε τις επαφές, ιδιαίτερα με ηλικιωμένους, εγκύους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό ή σοβαρά χρόνια νοσήματα. Ο καλός αερισμός των εσωτερικών χώρων, η συστηματική υγιεινή των χεριών και η χρήση σωστά εφαρμοσμένης μάσκας όταν η επαφή με άλλους είναι αναπόφευκτη αποτελούν πρόσθετα μέτρα προστασίας.
Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες μπορεί να γίνει όταν τα συμπτώματα παρουσιάζουν συνολική βελτίωση για τουλάχιστον 24 ώρες και δεν υπάρχει πυρετός για το ίδιο διάστημα, χωρίς τη χρήση αντιπυρετικών. Ακόμη και τότε, είναι σκόπιμο να συνεχίζουμε για τις επόμενες ημέρες να λαμβάνουμε πρόσθετες προφυλάξεις, καθώς υπάρχει πιθανότητα μετάδοσης.
Οι πρώτες 24 ώρες δεν αποτελούν μια προθεσμία μέσα στην οποία πρέπει να καταφέρουμε να σταματήσουμε την ίωση. Δεν υπάρχει τρόπος να εγγυηθούμε ότι ένα κοινό κρυολόγημα θα υποχωρήσει επειδή αντιδράσαμε στο πρώτο φτέρνισμα. Μπορούμε, όμως, να δημιουργήσουμε καλύτερες συνθήκες για την ανάρρωσή μας.
Ο επαρκής ύπνος, η κατανάλωση νερού και άλλων υγρών και η αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας είναι απλές αλλά ουσιαστικές κινήσεις. Ο φυσιολογικός ορός μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση της ρινικής συμφόρησης, ενώ τα χλιαρά ροφήματα καταπραΰνουν τον ερεθισμένο λαιμό. Το μέλι μπορεί επίσης να προσφέρει ανακούφιση από τον βήχα, με την απαραίτητη υπενθύμιση ότι δεν χορηγείται σε παιδιά κάτω του ενός έτους.
Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγουμε πρακτικές που δεν προσφέρουν πραγματικό όφελος. Τα αντιβιοτικά, για παράδειγμα, δεν έχουν δράση απέναντι στους ιούς και δεν πρέπει να λαμβάνονται προληπτικά ή χωρίς ιατρική οδηγία. Η αλόγιστη χρήση τους συμβάλλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας διεθνώς.
Γρίπη, COVID-19 ή απλή ίωση;
Παράλληλα, χρειάζεται να θυμόμαστε ότι δεν είναι πάντα δυνατόν να ξεχωρίσουμε ένα κοινό κρυολόγημα από τη γρίπη ή την COVID-19 μόνο με βάση τα συμπτώματα. Ο πυρετός, ο βήχας, ο πονόλαιμος, η καταρροή και οι μυϊκοί πόνοι μπορεί να εμφανιστούν σε περισσότερες από μία αναπνευστικές λοιμώξεις. Για τον λόγο αυτό, η κλινική εικόνα, το ατομικό ιστορικό και, όπου χρειάζεται, ο κατάλληλος διαγνωστικός έλεγχος καθορίζουν την αντιμετώπιση.
Για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, τις εγκύους, όσους ζουν με χρόνια νοσήματα ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό, η επικοινωνία με τον γιατρό από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων έχει ιδιαίτερη σημασία, ακόμη και όταν η αρχική ενόχληση είναι ήπια. Σε ορισμένες λοιμώξεις, όπως η γρίπη και η COVID-19, υπάρχουν ειδικές θεραπείες για ασθενείς που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, οι οποίες είναι περισσότερο αποτελεσματικές όταν ξεκινούν έγκαιρα. Ο γιατρός είναι εκείνος που θα αξιολογήσει τον ατομικό κίνδυνο και θα καθορίσει αν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος ή θεραπευτική παρέμβαση.
Πότε να επικοινωνήσουμε άμεσα με τον γιατρό
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην εξέλιξη των συμπτωμάτων. Δυσκολία στην αναπνοή, επίμονος πόνος ή πίεση στο στήθος και νέα σύγχυση αποτελούν προειδοποιητικά σημεία που απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια. Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν εμφανίζονται σημεία αφυδάτωσης, όταν ο πυρετός επιμένει ή όταν τα συμπτώματα αρχικά βελτιώνονται και στη συνέχεια επανέρχονται με μεγαλύτερη ένταση.
Η φροντίδα από την πρώτη ημέρα έχει σημασία και για έναν ακόμη λόγο: μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε τις αναπνευστικές λοιμώξεις με μεγαλύτερη υπευθυνότητα απέναντι στον εαυτό μας και στους ανθρώπους γύρω μας. Η παραμονή στο σπίτι όταν είμαστε άρρωστοι, η προστασία των ευάλωτων ατόμων και η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής συμβουλής όπου χρειάζεται συμβάλλουν και στην προστασία της δημόσιας υγείας.
Το ζητούμενο, επομένως, από την πρώτη κιόλας ημέρα είναι να αναγνωρίσουμε τα συμπτώματα, να ανακουφίσουμε με ασφάλεια τις ενοχλήσεις, να δώσουμε στον οργανισμό μας χρόνο να αναρρώσει και να παρακολουθήσουμε την πορεία της λοίμωξης. Μερικές φορές, η πιο ουσιαστική απόφαση είναι να αφήσουμε για λίγο στην άκρη τις υποχρεώσεις μας και να δώσουμε προτεραιότητα στην υγεία μας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κακοσμία στόματος: Το σημείο που ξεχνάμε να καθαρίσουμε και μπορεί να ευθύνεται
