Γράφει ο Νεκτάριος Ντουντουλάκης, Πλαστικός & Επανορθωτικός Χειρουργός
Η απώλεια βάρους είναι μια σημαντική νίκη για την υγεία. Τι συμβαίνει, όμως, στο δέρμα, στο πρόσωπο και στο σώμα μας καθώς τα κιλά μειώνονται; Και πώς μπορούμε να φροντίσουμε την εικόνα μας κατά τη διάρκεια και μετά την απώλεια βάρους;
Η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της σύγχρονης ιατρικής, καθώς συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία και στην ποιότητα ζωής. Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών θεραπειών, όπως οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1, έχει δημιουργήσει νέες δυνατότητες στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
Η απώλεια βάρους, είτε επιτυγχάνεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής είτε με φαρμακευτική υποστήριξη ή βαριατρική χειρουργική, είναι μια προσπάθεια που αξίζει την αναγνώριση και την ενθάρρυνσή μας. Ωστόσο, πέρα από τη μείωση των κιλών, υπάρχει μια άλλη σημαντική παράμετρος που συχνά παραβλέπεται η προσαρμογή του δέρματος και των ιστών στις νέες διαστάσεις του σώματος.
Τι συμβαίνει στο πρόσωπο όταν χάνουμε βάρος;
Καθώς μειώνεται το σωματικό βάρος, περιορίζεται και ο όγκος του υποδόριου λιπώδους ιστού.Στο πρόσωπο, αυτή η μεταβολή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια όγκου στα μάγουλα, εντονότερες ρινοπαρειακές αύλακες, χαλάρωση στην περιοχή της κάτω γνάθου και του λαιμού, καθώς και σε μια συνολικά πιο κουρασμένη εμφάνιση.
Οι μεταβολές αυτές έχουν γίνει ευρύτερα γνωστές με τον όρο «Ozempic face». Ωστόσο, δεν αποτελούν ιδιαίτερη παρενέργεια ενός συγκεκριμένου φαρμάκου. Συνδέονται κυρίως με την απώλεια λιπώδους ιστού, ιδιαίτερα όταν αυτή είναι μεγάλη, και μπορούν να εμφανιστούν ανεξάρτητα από τη μέθοδο αδυνατίσματος. Η ηλικία, η γενετική προδιάθεση, η ποιότητα του δέρματος και ο ρυθμός απώλειας βάρους επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα.
Και τι συμβαίνει στο σώμα;
Αντίστοιχες μεταβολές παρατηρούνται στην κοιλιά, στους βραχίονες, στους μηρούς, στους γλουτούς και στο στήθος. Όταν ο λιπώδης ιστός μειώνεται σημαντικά, το δέρμα καλείται να προσαρμοστεί σε έναν μικρότερο όγκο.
Όμως το δέρμα που έχει παραμείνει διατεταμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν διαθέτει πάντοτε την ελαστικότητα που απαιτείται για να επανέλθει πλήρως.
Έτσι, μπορεί να εμφανιστούν χαλάρωση, πτυχώσεις, περίσσεια δέρματος και αλλαγές στο περίγραμμα του σώματος. Οι προϋπάρχουσες ραγάδες μπορεί επίσης να παραμείνουν περισσότερο εμφανείς. Αυτό δεν μειώνει σε καμία περίπτωση την αξία της απώλειας βάρους. Αποτελεί, όμως, μια πραγματικότητα που πρέπει να γνωρίζουμε και να αντιμετωπίζουμε με σωστό σχεδιασμό.
Μπορούμε να περιορίσουμε τη χαλάρωση κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους;
Η φροντίδα του σώματος δεν χρειάζεται να αρχίζει μόνο όταν ολοκληρωθεί η προσπάθεια αδυνατίσματος. Αντίθετα, είναι χρήσιμο να ξεκινά παράλληλα με αυτήν. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, η ισορροπημένη διατροφή και η συστηματική άσκηση, ιδιαίτερα η μυϊκή ενδυνάμωση, συμβάλλουν στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και της λειτουργικότητας του σώματος.
Παράλληλα, η εξατομικευμένη αξιολόγηση του δέρματος μπορεί να αναδείξει περιπτώσεις στις οποίες ενδέχεται να ωφελήσουν θεραπείες βελτίωσης της ποιότητας και της σύσφιξης του. Σήμερα η τεχνολογία των ιατρικών μηχανημάτων μπορούν να υποστηρίξει ως ένα αρκετά σημαντικό βαθμό κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους, πέρα από την άθληση και τη σωστή διατροφή τις περιοχές όπου ξεκινάει η χαλάρωση τόσο στο πρόσωπο όσο και στο σώμα. Με αυτό τον τρόπο η δράση των θεραπειών θα αυξάνει παράλληλα με την απώλεια των κιλών. Ενδεδειγμένες και αποτελεσματικές θεραπείες ενδεικτικά είναι με στοχευμένους υπερήχους υψηλής συχνότητας, ραδιοσυχνότητες ηλεκτρομυοδιεγέρσεις και άλλα.
Πρέπει, ωστόσο, να είμαστε σαφείς, δεν έχει αποδειχθεί ότι οι θεραπείες αυτές μπορούν να αποτρέψουν αξιόπιστα την εμφάνιση περίσσειας δέρματος κατά τη διάρκεια, μεγάλης, απώλειας βάρους. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την ένδειξη, την τεχνολογία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς. Η πρόληψη των επιπλοκών, η διατήρηση της μυϊκής μάζας και η σωστή ιατρική παρακολούθηση παραμένουν οι σημαντικότερες προτεραιότητες.
Χάνουμε λίπος. Εξαφανίζονται όμως τα λιποκύτταρα;
Εδώ υπάρχει μια σημαντική βιολογική λεπτομέρεια. Όταν χάνουμε βάρος, τα λιποκύτταρα συνήθως μειώνονται σε μέγεθος, καθώς περιορίζεται η ποσότητα του αποθηκευμένου λίπους στο εσωτερικό τους. Ο αριθμός τους, όμως, δεν μειώνεται απαραίτητα στον ίδιο βαθμό. Αυτό σημαίνει ότι τα λιποκύτταρα εξακολουθούν να υπάρχουν και μπορούν να αποθηκεύσουν ξανά λίπος, εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες μεταβολικές συνθήκες.
Η επαναπρόσληψη βάρους, ιδιαίτερα μετά τη διακοπή μιας φαρμακευτικής θεραπείας, αποτελεί υπαρκτό ενδεχόμενο. Δεν οφείλεται, όμως, αποκλειστικά στην παρουσία των λιποκυττάρων, αλλά σε σύνθετους βιολογικούς, ορμονικούς, μεταβολικούς και συμπεριφορικούς μηχανισμούς. Γι’ αυτό η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν ολοκληρώνεται όταν η ζυγαριά δείξει τον επιθυμητό αριθμό. Χρειάζεται μακροχρόνια στρατηγική διατήρησης του αποτελέσματος.
Πότε παρεμβαίνει η Επανορθωτική Πλαστική Χειρουργική;
Μετά από μεγάλη απώλεια βάρους, ορισμένες μεταβολές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μόνο με άσκηση, περιποίηση του δέρματος ή μη επεμβατικές θεραπείες. Η σημαντική περίσσεια δέρματος, οι έντονες πτυχώσεις και η παραμόρφωση του περιγράμματος του σώματος μπορεί να απαιτούν χειρουργική αποκατάσταση.
Ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς, μπορούν να εξεταστούν επεμβάσεις όπως η κοιλιοπλαστική, η βραχιονοπλαστική, η μηροπλαστική, η ανόρθωση μαστών ή άλλες τεχνικές αποκατάστασης του περιγράμματος. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μαζί με την περίσσεια δέρματος αφαιρείται και υπολειπόμενος λιπώδης ιστός, ενώ η λιποαναρρόφηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά για τη βελτίωση του περιγράμματος.
Οι επεμβάσεις αυτές δεν αποτελούν θεραπεία της παχυσαρκίας ούτε εξασφαλίζουν ότι δεν θα υπάρξει μελλοντική αύξηση βάρους.
Μπορούν, όμως, να βελτιώσουν σημαντικά τη μορφολογία του σώματος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αντιμετωπίσουν λειτουργικά προβλήματα που προκαλεί η περίσσεια δέρματος.Η χειρουργική αποκατάσταση προγραμματίζεται συνήθως αφού σταθεροποιηθεί το βάρος και αξιολογηθούν η θρεπτική κατάσταση, η γενική υγεία και οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Η απώλεια βάρους δεν είναι το τέλος της διαδρομής
Ο άνθρωπος που καταφέρνει να χάσει σημαντικό βάρος έχει ήδη πραγματοποιήσει ένα ουσιαστικό βήμα για την υγεία του.
Η προσπάθεια αυτή αξίζει να συνοδεύεται από σωστή ενημέρωση, επιστημονική καθοδήγηση και εξατομικευμένη φροντίδα.
Η σύγχρονη ιατρική μάς προσφέρει πλέον τη δυνατότητα να προσεγγίζουμε την απώλεια βάρους συνολικά: από τη θεραπεία της παχυσαρκίας και τη διατήρηση της μυϊκής μάζας μέχρι τη φροντίδα του δέρματος και, όταν υπάρχει ένδειξη, την επανορθωτική αποκατάσταση.
Στόχος μας δεν είναι απλώς να μειωθεί ο αριθμός στη ζυγαριά. Είναι να προστατεύσουμε την υγεία, να διατηρήσουμε το αποτέλεσμα και να βοηθήσουμε τον άνθρωπο να αισθάνεται καλύτερα μέσα στο σώμα του.
Γιατί η απώλεια βάρους είναι μια σημαντική νίκη. Και η σωστή φροντίδα που τη συνοδεύει είναι μέρος της ολοκληρωμένης αντιμετώπισης.
