Ο θάνατος ενός παιδιού από ιλαρά στην πολιτεία της Νέας Υόρκης επαναφέρει με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο τους κινδύνους μιας εξαιρετικά μεταδοτικής νόσου, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές ακόμη και σε κατά τα άλλα υγιή παιδιά. Πρόκειται για τον πρώτο θάνατο που συνδέεται με ιλαρά στην πολιτεία εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, την ώρα που οι ΗΠΑ καταγράφουν χιλιάδες κρούσματα και οι υγειονομικές αρχές προειδοποιούν για την ανάγκη ενίσχυσης της εμβολιαστικής κάλυψης.

Το περιστατικό αφορά παιδί στην κομητεία Lewis, σε αγροτική περιοχή της βόρειας πολιτείας της Νέας Υόρκης, και όχι στην πόλη της Νέας Υόρκης. Οι υγειονομικές αρχές ανακοίνωσαν τον θάνατο στις 2 Νοεμβρίου 2026, χωρίς να δώσουν στη δημοσιότητα περισσότερες πληροφορίες για την ηλικία του παιδιού ή το εμβολιαστικό ιστορικό του, ζητώντας να γίνει σεβαστή η ιδιωτικότητα της οικογένειας.

Η είδηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ιλαρά εξαπλώνεται σε αρκετές περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), έως τις 29 Οκτωβρίου είχαν καταγραφεί 4.852 επιβεβαιωμένα κρούσματα μέσα στο 2026, σε 47 πολιτείες και δικαιοδοσίες. Το 96% των περιστατικών συνδεόταν με επιδημικές εξάρσεις.

Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης είχαν καταγραφεί 178 περιστατικά έως τις 24 Οκτωβρίου, ενώ στην ίδια την πόλη της Νέας Υόρκης είχαν επιβεβαιωθεί οκτώ κρούσματα έως τις 30 Οκτωβρίου. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς ο θάνατος του παιδιού σημειώθηκε εκτός της μητροπολιτικής περιοχής.

Γιατί επιστρέφει η ιλαρά;

Η ιλαρά είναι μία από τις πιο μεταδοτικές ιογενείς λοιμώξεις. Μεταδίδεται κυρίως μέσω του αέρα, όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει ή φτερνίζεται, ενώ ο ιός μπορεί να παραμείνει στον αέρα ενός χώρου για αρκετό χρονικό διάστημα μετά την αποχώρησή του.

Το γεγονός ότι η νόσος μπορεί να μεταδοθεί τόσο εύκολα καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την υψηλή εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού. Όταν μειώνεται το ποσοστό των ανθρώπων που έχουν αποκτήσει ανοσία, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την εμφάνιση επιδημιών, ακόμη και σε χώρες όπου η ιλαρά είχε περιοριστεί σημαντικά.

Η Ευρώπη δεν βρίσκεται εκτός αυτής της εικόνας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), από την 1η Οκτωβρίου 2025 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 καταγράφηκαν 2.325 περιστατικά ιλαράς σε 30 χώρες της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Από τα περιστατικά για τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία εμβολιασμού, το 71,8% αφορούσε ανεμβολίαστα άτομα.

Η υποχώρηση της εμβολιαστικής κάλυψης δεν αφορά μόνο τα μικρά παιδιά. Η ιλαρά μπορεί να προσβάλει εφήβους και ενήλικες που δεν έχουν εμβολιαστεί πλήρως ή δεν έχουν αποκτήσει ανοσία. Γι’ αυτό και οι υγειονομικές αρχές επιμένουν ότι ο έλεγχος του εμβολιαστικού ιστορικού δεν πρέπει να αφορά αποκλειστικά τους γονείς και τα παιδιά.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα της ιλαράς;

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 7 έως 14 ημέρες μετά τη μόλυνση, αν και το διάστημα επώασης μπορεί να φτάσει τις 21 ημέρες.

Η νόσος αρχίζει συχνά με συμπτώματα που θυμίζουν κοινή ίωση:

• Υψηλό πυρετό, ο οποίος μπορεί να ξεπεράσει τους 40°C.
• Βήχα.
• Καταρροή.
• Ερυθρότητα και δακρύρροια στα μάτια.
• Έντονη αδιαθεσία.

Λίγες ημέρες αργότερα εμφανίζεται το χαρακτηριστικό εξάνθημα. Συνήθως ξεκινά από το πρόσωπο και τη γραμμή των μαλλιών και στη συνέχεια εξαπλώνεται προς τον λαιμό, τον κορμό, τα χέρια και τα πόδια. Ο πυρετός μπορεί να παραμείνει υψηλός και κατά την εμφάνιση του εξανθήματος.

Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι ο ασθενής μπορεί να μεταδώσει τον ιό ήδη από τέσσερις ημέρες πριν εμφανιστεί το εξάνθημα και έως τέσσερις ημέρες μετά. Αυτό δυσκολεύει τον περιορισμό της διασποράς, καθώς η μετάδοση μπορεί να έχει ξεκινήσει πριν γίνει αντιληπτή η χαρακτηριστική εικόνα της νόσου.

Ποιες σοβαρές επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει;

Παρότι αρκετοί ασθενείς αναρρώνουν χωρίς μόνιμες συνέπειες, η ιλαρά δεν είναι μια αθώα παιδική ασθένεια. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε βρέφη, μικρά παιδιά, εγκύους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Μεταξύ των σημαντικότερων επιπλοκών είναι:

• Πνευμονία: Αποτελεί μία από τις σοβαρότερες επιπλοκές και σημαντική αιτία νοσηλείας και θανάτου σε ασθενείς με ιλαρά.
• Εγκεφαλίτιδα: Η φλεγμονή του εγκεφάλου μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές βλάβες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απειλεί τη ζωή.
• Σοβαρή αφυδάτωση: Μπορεί να προκύψει εξαιτίας της διάρροιας, του υψηλού πυρετού και της μειωμένης πρόσληψης υγρών.
• Επιπλοκές στην εγκυμοσύνη: Η λοίμωξη συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αποβολής, πρόωρου τοκετού και χαμηλού βάρους γέννησης.
• Υποξεία σκληρυντική πανεγκεφαλίτιδα: Πρόκειται για μια σπάνια, αλλά ιδιαίτερα σοβαρή και προοδευτική νευρολογική επιπλοκή, η οποία μπορεί να εμφανιστεί χρόνια μετά την αρχική λοίμωξη.

Επιπλέον, η ιλαρά μπορεί να προκαλέσει το λεγόμενο «ανοσολογικό κενό» ή ανοσολογική αμνησία. Μετά τη λοίμωξη, ο οργανισμός μπορεί να χάσει μέρος της ανοσολογικής μνήμης που είχε αναπτύξει απέναντι σε άλλα παθογόνα, με αποτέλεσμα να γίνεται πιο ευάλωτος σε άλλες λοιμώξεις για μήνες ή και χρόνια.

Ποιοι πρέπει να ελέγξουν τον εμβολιασμό τους στην Ελλάδα;

Το βασικό μέτρο πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το συνδυασμένο εμβόλιο ιλαράς, ερυθράς και παρωτίτιδας (MMR).

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, παιδιά, έφηβοι και ενήλικες που έχουν γεννηθεί μετά το 1970 και δεν έχουν ιστορικό νόσησης πρέπει να έχουν λάβει δύο δόσεις του εμβολίου, εφόσον δεν έχουν ήδη αποκτήσει ανοσία με άλλο τεκμηριωμένο τρόπο.

Για τα παιδιά, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών προβλέπει δύο δόσεις. Η δεύτερη δόση συνιστάται πλέον να χορηγείται στην ηλικία των 24-35 μηνών, ενώ σε περιπτώσεις που χρειάζεται μπορεί να γίνει νωρίτερα, σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.

Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου είναι υψηλή: μία δόση παρέχει προστασία περίπου 93%, ενώ δύο δόσεις περίπου 97%. Για τον λόγο αυτό, οι γονείς θα πρέπει να ελέγχουν το βιβλιάριο υγείας των παιδιών τους και να επιβεβαιώνουν ότι έχουν ολοκληρώσει το προβλεπόμενο σχήμα.

Οι ενήλικες που δεν γνωρίζουν αν έχουν εμβολιαστεί ή δεν διαθέτουν τεκμηρίωση για τις δύο δόσεις μπορούν να απευθυνθούν στον γιατρό τους για να αξιολογηθεί αν χρειάζονται συμπληρωματικό εμβολιασμό.

Η ιλαρά δεν είναι μια νόσος που έχει εξαφανιστεί οριστικά. Η πρόσφατη εξέλιξη στις ΗΠΑ υπενθυμίζει ότι η διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης είναι καθοριστική όχι μόνο για την ατομική προστασία, αλλά και για την προστασία των βρεφών που δεν έχουν ακόμη συμπληρώσει την ηλικία εμβολιασμού και των ανθρώπων που δεν μπορούν να εμβολιαστούν για ιατρικούς λόγους.

Διαβάστε επίσης

Συναγερμός για ιλαρά στη Σουηδία: Διπλασιάστηκαν τα κρούσματα μετά από μουσικό φεστιβάλ

Η ιλαρά επιστρέφει στις ΗΠΑ: Πώς χάθηκε η «ασπίδα» του εμβολιασμού