Σχεδόν οι μισοί μαθητές στην Α΄ Δημοτικού μέσα σε έντεκα χρόνια — Η στήριξη των νέων οικογενειών και οι δυνατότητες της αναπαραγωγικής ιατρικής στο επίκεντρο της ημερίδας του Δήμου Φαρσάλων
Πόσα παιδιά θα γεμίζουν αύριο τις σχολικές αίθουσες των Φαρσάλων; Το ερώτημα απέκτησε συγκεκριμένο περιεχόμενο στην ενημερωτική ημερίδα «Υπογονιμότητα, Υπογεννητικότητα και Δημογραφικό»: οι εγγραφές στην Α΄ Δημοτικού μειώθηκαν από 189 μαθητές το σχολικό έτος 2015–2016 σε 96 το 2026–2027, καταγράφοντας πτώση 49,21%. Σχεδόν οι μισοί μαθητές μέσα σε έντεκα χρόνια, σε μια εξέλιξη που αφορά το μέλλον των σχολείων, τη ζωή των κοινοτήτων και τις προοπτικές ολόκληρου του Δήμου.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 7 Νοεμβρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Φαρσάλων, με διοργανωτή τον Δήμο Φαρσάλων, υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Θεσσαλίας και σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής και το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας. Επιστήμονες, εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης και πολίτες συζήτησαν τις δημογραφικές προκλήσεις της περιοχής, τις συνθήκες που χρειάζονται οι νέοι για να δημιουργήσουν οικογένεια και τις επιλογές που προσφέρει σήμερα η επιστήμη.
Οι αριθμοί που αποτυπώνουν την πρόκληση
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν ανέδειξαν την έκταση της γήρανσης του πληθυσμού. Ο δείκτης γήρανσης ανέρχεται στο 226,8%, δηλαδή αντιστοιχούν περίπου 227 ηλικιωμένοι για κάθε 100 παιδιά ηλικίας έως 14 ετών. Ο δείκτης εξάρτησης φτάνει το 70,2%: για κάθε 100 άτομα ηλικίας 15–64 ετών αντιστοιχούν περίπου 70 παιδιά και ηλικιωμένοι. Παράλληλα, ο δείκτης αντικατάστασης του εργατικού δυναμικού διαμορφώνεται στο 65,3%, αποτυπώνοντας τη δυσμενή σχέση ανάμεσα στις νεότερες ηλικίες που εισέρχονται στην παραγωγική ζωή και σε εκείνες που πλησιάζουν στην αποχώρηση.
Τη δημογραφική εξέλιξη του Δήμου κατά την τελευταία εικοσαετία παρουσίασε η μαία του Κέντρου Υγείας Φαρσάλων και σύμβουλος της Κοινότητας Φαρσάλων, κ. Φωτεινή Πιτσιάβα. Η μείωση των παιδιών και η συρρίκνωση του ενεργού πληθυσμού ανέδειξαν την ανάγκη για σταθερές παρεμβάσεις με ορίζοντα πέρα από την επόμενη χρονιά.
Οι προϋποθέσεις για να μείνουν οι νέοι στον τόπο τους
Ο δήμαρχος Φαρσάλων κ. Μάκης Εσκίογλου συνέδεσε το δημογραφικό με τις καθημερινές αποφάσεις των νέων ανθρώπων: τη σταθερή εργασία, το κόστος κατοικίας και διαβίωσης και τη δυνατότητα να σχεδιάσουν με ασφάλεια τη δημιουργία οικογένειας. Υπογράμμισε την ανάγκη μακροπρόθεσμης εθνικής πολιτικής για τη στήριξη της οικογένειας και της απασχόλησης, επισημαίνοντας ότι, σε έναν αγροτικό Δήμο όπως τα Φάρσαλα, η παραμονή των νέων συνδέεται άμεσα και με τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε ότι το δημογραφικό απαιτεί συνδυασμό κοινωνικών, οικονομικών και υγειονομικών παρεμβάσεων. Η πρόληψη της υπογονιμότητας και η πρόσβαση στην αναπαραγωγική ιατρική αποτελούν ουσιαστικό μέρος αυτής της προσπάθειας, μέσα σε μια συνολική πολιτική που στηρίζει όσους επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά.
Η επιστημονική πρόοδος ανοίγει νέες δυνατότητες
Ο γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, μαιευτήρας–γυναικολόγος κ. Κωνσταντίνος Πάντος, παρουσίασε τις εξελίξεις στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και στην κρυοσυντήρηση ωαρίων, εμβρύων και ωοθηκικού ιστού. Ανάμεσα στα περιστατικά που ανέφερε ήταν η γέννηση παιδιού από έμβρυο που είχε παραμείνει σε κρυοσυντήρηση για περισσότερα από 22 χρόνια και η περίπτωση γυναίκας που, μετά από σοβαρή ογκολογική ασθένεια, απέκτησε δύο παιδιά έπειτα από μεταμόσχευση δικού της ωοθηκικού ιστού, ο οποίος είχε καταψυχθεί δέκα χρόνια νωρίτερα. Οι περιπτώσεις αυτές έδωσαν ανθρώπινο περιεχόμενο στην παρουσίαση των επιστημονικών εξελίξεων.
Η senior κλινική εμβρυολόγος και υπεύθυνη του εργαστηρίου εξωσωματικής γονιμοποίησης της κλινικής ΓΕΝΕΣΙΣ ΑΘΗΝΩΝ, κ. Τέρψη Βαξεβάνογλου, εξήγησε τις σύγχρονες τεχνικές υαλωποίησης και τη διατήρηση ωαρίων και εμβρύων στους −196 °C. Αναφέρθηκε σε ποσοστά επιβίωσης ωαρίων μετά την απόψυξη άνω του 85%, ενώ παρουσίασε εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στην αξιολόγηση ωαρίων και στην εκτίμηση της ανάπτυξης εμβρύων, καθώς και τις προοπτικές αυτοματοποιημένης κρυοσυντήρησης με ρομποτική τεχνολογία.
Ο καθηγητής Μαιευτικής–Γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Κωνσταντίνος Νταφόπουλος παρουσίασε τις επιλογές της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε μεγαλύτερες ηλικίες, τον προεμφυτευτικό γενετικό έλεγχο, τη δωρεά ωαρίων και την κρυοσυντήρηση. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην αναπαραγωγική αυτονομία των γυναικών και στην έγκαιρη κατάψυξη ωαρίων ως δυνατότητα διατήρησης μελλοντικών επιλογών τεκνοποίησης, διευκρινίζοντας ότι δεν αποτελεί εγγύηση εγκυμοσύνης.
Η μαιευτήρας–γυναικολόγος κ. Αγνή Πάντου ανέδειξε την αξία της ενημέρωσης από νεαρή ηλικία και της έγκαιρης διατήρησης της γονιμότητας πριν από θεραπείες που ενδέχεται να επηρεάσουν την αναπαραγωγική ικανότητα. Ο μαιευτήρας–γυναικολόγος κ. Γεώργιος Κοντόπουλος παρουσίασε τις σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές επιλογές, επισημαίνοντας ότι η εξατομικευμένη διερεύνηση μπορεί, σε αρκετές περιπτώσεις, να επιτρέψει την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας χωρίς εξωσωματική γονιμοποίηση.
Έγκυρη ενημέρωση και ουσιαστική πρόσβαση στη φροντίδα
Σε διαδικτυακή παρέμβασή του, ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών και του ΕΔΔΥΠΠΥ κ. Γιώργος Πατούλης υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας επιστημονικών φορέων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την πρόληψη και την ενημέρωση. Στη συζήτηση αναδείχθηκε επίσης η εξέταση της αντιμυλλέριου ορμόνης (AMH), η οποία συμβάλλει στην εκτίμηση του ωοθηκικού αποθέματος. Ο κ. Πάντος ζήτησε την υλοποίηση της εξαγγελίας για κάλυψη της εξέτασης από τον ΕΟΠΥΥ σε γυναίκες 30–35 ετών και μεγαλύτερη κρατική στήριξη για τη διατήρηση της γονιμότητας.
Η αντιδήμαρχος Φαρσάλων και υπεύθυνη του ΚΕΠ Υγείας κ. Σοφία Χατζηπλή παρουσίασε τις δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, τις δράσεις στην πόλη και στις κοινότητες και τις κατ’ οίκον επισκέψεις σε πολίτες με δυσκολίες μετακίνησης. Αναφέρθηκε στη συνεργασία με την 5η Υγειονομική Περιφέρεια, τις Κινητές Μονάδες Υγείας και τις κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς και στην τιμητική διάκριση του Δήμου από το Δίκτυο Υγιών Πόλεων για τη δραστηριότητα του ΚΕΠ Υγείας. Ενέταξε τη συγκεκριμένη ημερίδα στην προσπάθεια να φτάνει η έγκυρη ενημέρωση άμεσα στους πολίτες και ιδιαίτερα στα νέα ζευγάρια.
Η περιφέρεια χρειάζεται προοπτική
Ο βουλευτής Λάρισας κ. Χρήστος Καπετάνος αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες για την αναζωογόνηση της υπαίθρου. Όπως γνωστοποίησε, έχει καταθέσει στον πρωθυπουργό τη μελέτη «Βιώσιμα χωριά», έκτασης 120 σελίδων, με προτάσεις και κίνητρα για την ενίσχυση 251 χωριών του νομού Λάρισας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη έμπρακτων παρεμβάσεων από την Πολιτεία.
Ο δικηγόρος και πρόεδρος του ASTRA TV κ. Σάκης Κοκκίνης ανέπτυξε τον ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στην ενημέρωση των πολιτών για την αναπαραγωγική ιατρική και τα ζητήματα βιοηθικής. Προβλήθηκαν επίσης βιντεοσκοπημένοι χαιρετισμοί της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας κ. Έλενας Ράπτη, με αναφορά στη στήριξη της οικογένειας και στο θεσμικό πλαίσιο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, και του προέδρου του Ιατρικού Συλλόγου Λάρισας κ. Κωνσταντίνου Γιαννακόπουλου.
Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με ερωτήσεις των πολιτών για τις θεραπευτικές επιλογές, την κρυοσυντήρηση γεννητικού υλικού και το κόστος των διαδικασιών. Η ανάγκη οικονομικά προσιτής πρόσβασης στις δυνατότητες της επιστήμης συνδέθηκε με το ευρύτερο ζητούμενο της εκδήλωσης: οι νέοι άνθρωποι να έχουν την ενημέρωση, τη φροντίδα και τις συνθήκες ζωής που χρειάζονται για να σχεδιάσουν την οικογένειά τους και το μέλλον τους στα Φάρσαλα.
