Ο Στεφάν Μπανσέλ, διευθύνων σύμβουλος της Moderna, βρισκόταν αργά το βράδυ της 13ης Αυγούστου σε ένα εστιατόριο, γιορτάζοντας τα γενέθλια ενός φίλου του, όταν δέχθηκε το τηλεφώνημα που περίμενε εδώ και χρόνια. Το εμβόλιο mRNA κατά του καρκίνου που αναπτύσσει η Moderna μαζί με τη Merck είχε πετύχει τον στόχο του. Ήταν η πρώτη επιτυχία θεραπευτικού εμβολίου κατά του καρκίνου σε κλινική δοκιμή προχωρημένου σταδίου, έπειτα από περισσότερα από 100 χρόνια αποτυχημένων προσπαθειών.
Σε εκτενές ρεπορτάζ του Reuters, στελέχη των δύο εταιρειών περιγράφουν τη δεκαετή διαδρομή που οδήγησε στο αποτέλεσμα και εξηγούν γιατί η τεχνολογία mRNA μπορεί να ανοίξει έναν νέο δρόμο στην εξατομικευμένη θεραπεία του καρκίνου.
Σε δοκιμή με περισσότερους από 1.000 ασθενείς με εντοπισμένο μελάνωμα, το εξατομικευμένο εμβόλιο απέτρεψε την επανεμφάνιση ή την εξάπλωση των όγκων. Τα πλήρη στοιχεία της μελέτης αναμένονται, ωστόσο ειδικοί στον καρκίνο μιλούν ήδη για την αρχή μιας εποχής στην οποία τα εμβόλια θα μπορούν να σχεδιάζονται ώστε να εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τον καρκίνο του κάθε ασθενούς.
Μια προσπάθεια που ξεκίνησε πριν από δέκα χρόνια
Η συνεργασία της Merck με τη Moderna για το εμβόλιο κατά του καρκίνου ανακοινώθηκε το 2016. Η Merck επένδυσε αρχικά 200 εκατ. δολάρια και άλλα 250 εκατ. το 2022, ενώ οι δύο εταιρείες μοιράζονται το κόστος και τα πιθανά κέρδη. Την ίδια περίοδο, η πεμπρολιζουμάμπη, ένας αναστολέας του ανοσολογικού σημείου ελέγχου PD-1, της Merck αναδεικνυόταν σε ένα από τα σημαντικότερα φάρμακα της ανοσοθεραπείας. Το μόριο αυτό ανήκει στους αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος, φάρμακα που ουσιαστικά αφαιρούν ορισμένα από τα «φρένα» που εμποδίζουν το ανοσοποιητικό να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα. Η επιτυχία αυτών των θεραπειών έδειξε ότι το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να αναγνωρίσει τον καρκίνο. Το επόμενο ερώτημα ήταν εάν θα μπορούσε να εκπαιδευτεί ώστε να τον αναγνωρίζει ακόμη πιο αποτελεσματικά.
Οι προηγούμενες προσπάθειες δημιουργίας θεραπευτικών εμβολίων κατά του καρκίνου είχαν αποτύχει επί δεκαετίες. Η εξέλιξη της τεχνολογίας mRNA, η πρόοδος στη γενετική αλληλούχηση και η ανάπτυξη της ανοσοθεραπείας δημιούργησαν νέες δυνατότητες.
Πώς λειτουργεί το εξατομικευμένο εμβόλιο για τον καρκίνο
Το εμβόλιο, γνωστό ως intismeran autogene, σχεδιάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή. Μετά την ανάλυση του όγκου του, εντοπίζονται μεταλλάξεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως στόχοι και δημιουργείται ένα εξατομικευμένο mRNA εμβόλιο που εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να τις αναγνωρίζει.
Παλαιότερα εμβόλια επιχειρούσαν να στρέψουν το ανοσοποιητικό απέναντι σε μία ή δύο συγκεκριμένες μεταλλάξεις. Με την τεχνολογία mRNA οι ερευνητές μπορούν να στοχεύσουν δεκάδες. Στη συγκεκριμένη θεραπεία χρησιμοποιούνται 34 εξατομικευμένοι στόχοι του καρκίνου. «Έχεις πολύ περισσότερες ευκαιρίες να πετύχεις τον στόχο και επομένως πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας», εξήγησε στο Reuters ο συνιδρυτής της Moderna και επιστήμονας του MIT, Ρόμπερτ Λάνγκερ.
Το εμβόλιο χορηγείται σε συνδυασμό με το pembrolizumab, το οποίο βοηθά στην ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων που αναζητούν και καταστρέφουν μη φυσιολογικά κύτταρα. Με απλά λόγια, το εμβόλιο δίνει στο ανοσοποιητικό περισσότερους συγκεκριμένους στόχους και η ανοσοθεραπεία το βοηθά να επιτεθεί σε αυτούς.
Γιατί επιλέχθηκε το μελάνωμα
Οι δύο εταιρείες επέλεξαν αρχικά το μελάνωμα επειδή πρόκειται για καρκίνο με μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων και επειδή οι αναστολείς σημείων ελέγχου είχαν ήδη δείξει σημαντική αποτελεσματικότητα στη συγκεκριμένη νόσο. Το εμβόλιο δοκιμάστηκε σε ασθενείς με εντοπισμένο μελάνωμα μετά τη χειρουργική αφαίρεση του όγκου. Αυτό έδωσε στους ερευνητές χρόνο να αναλύσουν τον όγκο, να παρασκευάσουν το εξατομικευμένο εμβόλιο και να επιτρέψουν στο ανοσοποιητικό σύστημα να αναπτύξει την απαιτούμενη απόκριση.
Η μεγάλη πρόκληση τώρα είναι να διαπιστωθεί εάν η ίδια τεχνολογία μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική και σε καρκίνους με μικρότερο αριθμό μεταλλάξεων, όπως του πνεύμονα, του νεφρού και του παγκρέατος.
Πότε θα μπορούσε να εγκριθεί
Εφόσον τα δεδομένα επιβεβαιωθούν στην πλήρη αξιολόγησή τους, η έγκριση του εμβολίου στις ΗΠΑ θα μπορούσε να έρθει ακόμη και το 2027. Για τη Moderna, η επιτυχία έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για τα εμβόλια κατά της COVID-19 έχει μειωθεί σημαντικά. Για τη Merck, έρχεται καθώς πλησιάζει αργότερα μέσα στη δεκαετία η λήξη της πατέντας του pembrolizumab, ενός από τα εμπορικά σημαντικότερα φάρμακα στον κόσμο.
Οι δύο εταιρείες στρέφονται τώρα στη λεπτομερή ανάλυση των δεδομένων από το μελάνωμα και στην προσπάθεια περαιτέρω βελτίωσης του εμβολίου. «Δεν πιστεύω ότι αυτή θα είναι η τελευταία εκδοχή του ξατομικευμένου θεραπευτικού εμβολίου mRNA», είπε ο Μπανσέλ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Καρκίνος παγκρέατος: Νέο χάπι σχεδόν διπλασιάζει την επιβίωση – Η έγκριση του FDA
