Δεν είναι απλώς «παχιά πόδια» και δεν σημαίνει ότι δεν προσπαθείς αρκετά – Τι είναι το λιποίδημα, πώς διαφέρει από την παχυσαρκία και το λεμφοίδημα και πώς αντιμετωπίζεται

«Έχω χάσει κιλά, αλλά τα πόδια μου παραμένουν ίδια». Είναι μια φράση που πολλές γυναίκες έχουν πει, συχνά θεωρώντας ότι χρειάζονται περισσότερη δίαιτα ή περισσότερη άσκηση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η δυσανάλογη συσσώρευση λίπους στα πόδια μπορεί να συνδέεται με μια χρόνια διαταραχή του λιπώδους ιστού, το λιποίδημα (lipedema).

Το λιποίδημα εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε γυναίκες και χαρακτηρίζεται από συμμετρική, δυσανάλογη κατανομή του υποδόριου λιπώδους ιστού, κυρίως στα κάτω άκρα και σε ορισμένες περιπτώσεις στα χέρια. Μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, ευαισθησία, αίσθημα βάρους και εύκολους μώλωπες.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο: το λιποίδημα δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής ούτε ταυτίζεται με την παχυσαρκία.

Τι είναι το λιποίδημα

Το λιποίδημα είναι μια χρόνια διαταραχή του υποδόριου λιπώδους ιστού, στην οποία το λίπος κατανέμεται με χαρακτηριστικά δυσανάλογο τρόπο.

Συχνά η εικόνα είναι συμμετρική: και τα δύο πόδια παρουσιάζουν αύξηση του όγκου, ενώ ο κορμός μπορεί να είναι αναλογικά λεπτότερος. Μπορεί να επηρεάζονται κυρίως οι μηροί και οι γάμπες, ενώ σε ορισμένες γυναίκες επηρεάζονται και τα άνω άκρα.

Ένα χαρακτηριστικό που συχνά αναφέρεται είναι ότι η συσσώρευση λίπους σταματά σχετικά απότομα στην περιοχή των αστραγάλων, με τα πέλματα να παραμένουν συνήθως ανεπηρέαστα.

Η ακριβής αιτία του λιποιδήματος δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Η έρευνα εξετάζει τη συμμετοχή γενετικών, ορμονικών, φλεγμονωδών και αγγειακών μηχανισμών.

Γιατί μπορεί να εμφανιστεί στην εφηβεία, την εγκυμοσύνη ή την εμμηνόπαυση;

Πολλές γυναίκες αναφέρουν ότι τα πρώτα σημάδια εμφανίστηκαν ή έγιναν εντονότερα σε περιόδους σημαντικών ορμονικών αλλαγών, όπως η εφηβεία, η εγκυμοσύνη και η εμμηνόπαυση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ορμόνες αποτελούν τη μοναδική αιτία. Οι ειδικοί θεωρούν ότι το λιποίδημα είναι αποτέλεσμα σύνθετης αλληλεπίδρασης περισσότερων παραγόντων.

Τα σημάδια που πρέπει να προσέξετε

Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις γυναίκες. Ωστόσο, ορισμένα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:

• συμμετρική αύξηση του όγκου στα πόδια,
• δυσανάλογη κατανομή λίπους σε σχέση με τον κορμό,
• πόνος ή ευαισθησία στην πίεση,
• αίσθημα βάρους ή κόπωσης στα πόδια,
• εύκολοι και συχνοί μώλωπες,
• ευαισθησία του υποδόριου ιστού,
• δυσκολία μείωσης του όγκου συγκεκριμένων περιοχών παρά την απώλεια βάρους από άλλα σημεία του σώματος.

Η παρουσία ενός ή περισσότερων από αυτά τα χαρακτηριστικά δεν αρκεί από μόνη της για τη διάγνωση. Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, καθώς υπάρχουν και άλλες καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια εικόνα.

«Δεν φεύγει με δίαιτα» – τι ισχύει πραγματικά;

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.

Το λιποίδημα δεν σημαίνει ότι η διατροφή και η άσκηση είναι άχρηστες. Η σωματική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και η διαχείριση του συνολικού σωματικού βάρους αποτελούν σημαντικά κομμάτια της αντιμετώπισης.

Ωστόσο, το λίπος που σχετίζεται με το λιποίδημα μπορεί να μην ανταποκρίνεται στην απώλεια βάρους με τον ίδιο τρόπο όπως ο υπόλοιπος λιπώδης ιστός.

Έτσι, μια γυναίκα μπορεί να χάσει κιλά από το πρόσωπο, την κοιλιά ή τον κορμό, αλλά να εξακολουθεί να έχει δυσανάλογο όγκο στους μηρούς ή στις γάμπες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προσπάθησε αρκετά.

Λιποίδημα και παχυσαρκία δεν είναι το ίδιο

Η παχυσαρκία αφορά αυξημένη ποσότητα σωματικού λίπους συνολικά. Στο λιποίδημα υπάρχει χαρακτηριστική δυσανάλογη κατανομή του υποδόριου λίπους.

Οι δύο καταστάσεις, ωστόσο, μπορούν να συνυπάρχουν.

Η διάκριση είναι σημαντική, επειδή η αντιμετώπιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο το λιποίδημα όσο και τη συνολική κατάσταση υγείας και το σωματικό βάρος του κάθε ανθρώπου.

Πώς διαφέρει από το λεμφοίδημα;

Το λεμφοίδημα σχετίζεται με δυσλειτουργία του λεμφικού συστήματος και συσσώρευση υγρού στους ιστούς.

Το λιποίδημα αφορά πρωτίστως τον λιπώδη ιστό.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να συνυπάρξει λεμφική δυσλειτουργία, με αποτέλεσμα η κλινική εικόνα να γίνεται πιο σύνθετη.

Γι’ αυτό η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην εμφάνιση των ποδιών.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Δεν υπάρχει σήμερα ένα απλό αιματολογικό τεστ που να επιβεβαιώνει το λιποίδημα.

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιατρικό ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός αξιολογεί την κατανομή του λίπους, τα συμπτώματα, την ηλικία εμφάνισης και την εξέλιξη της εικόνας με την πάροδο του χρόνου.

Παράλληλα, χρειάζεται να αποκλειστούν άλλες αιτίες που μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους το λιποίδημα μπορεί να παραμένει για χρόνια χωρίς σωστή αναγνώριση.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να ταιριάζει σε όλες τις γυναίκες.

Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα και μπορεί να περιλαμβάνει:

Άσκηση: Η τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά στη διατήρηση της κινητικότητας, της μυϊκής δύναμης και της ποιότητας ζωής. Η ενδυνάμωση και οι ασκήσεις στο νερό μπορούν να είναι χρήσιμες επιλογές.

Συμπίεση: Ειδικά ενδύματα συμπίεσης μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη διαχείριση συμπτωμάτων και οιδήματος, όταν αυτό υπάρχει.

Φυσικοθεραπεία: Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να εφαρμοστούν εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης και τεχνικές φυσικοθεραπείας.

Διατροφή: Δεν υπάρχει συγκεκριμένη «δίαιτα που θεραπεύει το λιποίδημα». Μια ισορροπημένη διατροφή και η αποφυγή περαιτέρω αύξησης του σωματικού βάρους αποτελούν μέρος της συνολικής φροντίδας.

Πότε εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση;

Σε γυναίκες με σημαντικά συμπτώματα ή λειτουργικούς περιορισμούς, οι οποίοι επιμένουν παρά τη συντηρητική αντιμετώπιση, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εξεταστεί η χειρουργική αφαίρεση του παθολογικού λιπώδους ιστού.

Η λιποαναρρόφηση για το λιποίδημα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή αισθητική επέμβαση. Πρόκειται για ιατρική παρέμβαση που απαιτεί εξειδικευμένη αξιολόγηση και τεχνική με στόχο, μεταξύ άλλων, την προστασία του λεμφικού συστήματος.

Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, την ανταπόκριση στη συντηρητική θεραπεία και τη συνολική κατάσταση της ασθενούς.

Το μήνυμα που αξίζει να κρατήσουμε

Για πολλές γυναίκες, το λιποίδημα δεν είναι μόνο ένα σωματικό πρόβλημα. Μπορεί να συνοδεύεται από χρόνια προσπάθεια να αλλάξουν μια περιοχή του σώματός τους που δεν ανταποκρίνεται όπως περιμένουν στη δίαιτα και στην άσκηση.

Η γνώση των χαρακτηριστικών του μπορεί να βοηθήσει να σταματήσει ένας φαύλος κύκλος αυτοκατηγορίας.

Αν τα πόδια παραμένουν δυσανάλογα, πονάνε, βαραίνουν ή μελανιάζουν εύκολα, παρά τις προσπάθειες για απώλεια βάρους, αξίζει να γίνει ιατρική αξιολόγηση. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει λιποίδημα — αλλά σημαίνει ότι ίσως χρειάζεται να αναζητηθεί η πραγματική αιτία.

Διαβάστε επίσης

Ενέσιμες Θεραπείες κατά της παχυσαρκίας: Πόσο επηρεάζει ο τρόπος ζωής – Η σύνθεση του πιάτου σου