Η καταγγελία του Κωνσταντίνου Κωνσταντινίδη για τη σύζυγό του, τα περίπου 100.000 ευρώ και οι υποσχέσεις για «αλλαγή DNA» – Τι γνωρίζουμε για την πλασμαφαίρεση και πού τελειώνει η ιατρική και αρχίζει η επικίνδυνη παραπληροφόρηση
Μια σοβαρή καταγγελία για τον χώρο των λεγόμενων «εναλλακτικών θεραπειών» βρίσκεται πλέον στα χέρια της Δικαιοσύνης, μετά τις δημόσιες αναφορές του προέδρου του Ανδρολογικού Ινστιτούτου Αθηνών, Κωνσταντίνου Κωνσταντινίδη, για την περιπέτεια υγείας της συζύγου του, η οποία έφυγε από τη ζωή έχοντας δώσει επί χρόνια μάχη με τον καρκίνο των ωοθηκών.
Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης παρήγγειλε προκαταρκτική εξέταση μετά τις καταγγελίες που διατυπώθηκαν στην εκπομπή «Κοινωνία Ώρα MEGA». Στόχος είναι να διερευνηθεί εάν προκύπτουν ποινικές ευθύνες και εάν στοιχειοθετούνται αδικήματα, από απάτη έως και βαρύτερες αξιόποινες πράξεις.
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για έναν ακόμη λόγο: στο κέντρο της βρίσκεται η πλασμαφαίρεση, μια πραγματική ιατρική διαδικασία που χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες παθήσεις, αλλά έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο μη τεκμηριωμένων ισχυρισμών περί «αποτοξίνωσης», «ευεξίας» και «μακροζωίας».
Η καταγγελία: «Δώσαμε περίπου 100.000 ευρώ»
Σύμφωνα με όσα κατήγγειλε ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης, η σύζυγός του, η οποία αντιμετώπιζε για χρόνια τον καρκίνο των ωοθηκών, αναζήτησε μια διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.
Όπως ανέφερε, απευθύνθηκε σε κέντρο γιατρού στη Βόρεια Μακεδονία, το οποίο, σύμφωνα με την καταγγελία, είχε παράρτημα στη Φλώρινα και παρουσία στη Θεσσαλονίκη. Το συνολικό ποσό που, όπως υποστήριξε, καταβλήθηκε για τις θεραπείες έφτασε περίπου τις 100.000 ευρώ.
Ο ίδιος περιέγραψε διαδικασίες που παρουσιάζονταν ως «πλασμαφαίρεση», ενώ υποστήριξε ότι στη σύζυγό του είχαν υποσχεθεί ακόμη και αλλαγές στο DNA και το RNA των κυττάρων με τη χρήση θερμοφόρων.
Πρόκειται για ιδιαίτερα σοβαρούς ισχυρισμούς, οι οποίοι δεν αποτελούν μέχρι σήμερα δικαστικά διαπιστωμένα γεγονότα. Αποτελούν τις καταγγελίες του Κωνσταντινίδη και ακριβώς γι’ αυτό η εισαγγελική έρευνα έχει σημασία: θα πρέπει να διερευνηθεί τι ακριβώς συνέβαινε, ποιες πράξεις πραγματοποιούνταν, από ποιον, με ποια επιστημονική τεκμηρίωση και έναντι ποιου οικονομικού τιμήματος.
Τι συνέβη στη γυναίκα
Ο Κωνσταντινίδης υποστήριξε ότι η σύζυγός του απομακρύνθηκε από την καθιερωμένη ογκολογική θεραπεία και στράφηκε στις συγκεκριμένες πρακτικές.
Όπως περιέγραψε, η κατάστασή της επιδεινώθηκε και περίπου δύο μήνες αργότερα πέθανε, έχοντας, σύμφωνα με την αφήγησή του, μεταστάσεις και έντονους πόνους.
Εδώ χρειάζεται μια κρίσιμη δημοσιογραφική διευκρίνιση: δεν μπορεί να συναχθεί από τις δημόσιες καταγγελίες ότι η συγκεκριμένη θεραπεία προκάλεσε τον θάνατό της. Ούτε υπάρχει μέχρι στιγμής δημόσια ανεξάρτητη ιατρική τεκμηρίωση που να επιτρέπει ένα τέτοιο συμπέρασμα.
Αυτό που καταγγέλλει ο σύζυγός της είναι ότι η απομάκρυνση από την κλασική ιατρική συνέπεσε με τη δραματική επιδείνωση της υγείας της.
Και τώρα το κρίσιμο ερώτημα: Τι είναι πραγματικά η πλασμαφαίρεση;
Η πλασμαφαίρεση δεν είναι «ψευδοθεραπεία». Είναι υπαρκτή ιατρική διαδικασία, η οποία εφαρμόζεται σε συγκεκριμένες κλινικές ενδείξεις.
Κατά τη διαδικασία, το αίμα περνά από ειδικό μηχάνημα και διαχωρίζεται το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος. Ανάλογα με την ιατρική ένδειξη, το παθολογικό πλάσμα απομακρύνεται και τα κυτταρικά στοιχεία επιστρέφουν στον ασθενή.
Η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία έχει εξηγήσει ότι η πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται με ειδικά μηχανήματα, σε νοσοκομειακό περιβάλλον και από εξειδικευμένο προσωπικό. Χρησιμοποιείται κυρίως από ειδικότητες όπως η Αιματολογία και η Νεφρολογία, ανάλογα με την πάθηση και την ένδειξη.
Η θεραπευτική της αξία αφορά συγκεκριμένες καταστάσεις, μεταξύ άλλων την απομάκρυνση παθολογικών αντισωμάτων από το αίμα σε ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα.
Δεν αποτελεί γενική θεραπεία του καρκίνου. Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη διάκριση που πρέπει να γνωρίζει το κοινό.
«Αποτοξίνωση», «ευεξία» και «μακροζωία»: τι λέει η επιστήμη
Η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία έχει προειδοποιήσει ότι η πλασμαφαίρεση έχει αρχίσει να παρουσιάζεται, στο πλαίσιο της ιατρικής παραφιλολογίας, ως μέθοδος «αποτοξίνωσης», «ευεξίας» ή «μακροζωίας».
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί, σύμφωνα με την Εταιρεία, δεν υποστηρίζονται από κλινικές μελέτες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η πλασμαφαίρεση είναι από μόνη της μια επικίνδυνη ή άχρηστη διαδικασία. Σημαίνει ότι, όπως συμβαίνει με κάθε ιατρική πράξη, έχει συγκεκριμένες ενδείξεις, συγκεκριμένο όφελος και συγκεκριμένους κινδύνους.
Η ίδια η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία αναφέρει ως πιθανές ανεπιθύμητες επιπτώσεις, μεταξύ άλλων, την υπόταση και διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Επομένως, η κρίσιμη ερώτηση δεν είναι αν «η πλασμαφαίρεση υπάρχει». Φυσικά και υπάρχει. Η ερώτηση είναι για ποιον λόγο γίνεται, ποιος την πραγματοποιεί, σε ποιο περιβάλλον, με ποιο πρωτόκολλο και αν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένη ένδειξη.
Όταν η ελπίδα γίνεται ευάλωτο σημείο
Για έναν άνθρωπο που βρίσκεται αντιμέτωπος με τον καρκίνο, η ανάγκη να δοκιμάσει «κάτι ακόμη» είναι απολύτως κατανοητή. Η ογκολογία, άλλωστε, δεν είναι ένας χώρος όπου υπάρχει πάντα μία απλή απάντηση. Οι θεραπείες διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου, τα χαρακτηριστικά του όγκου, την κατάσταση του ασθενούς και μια σειρά άλλων παραγόντων. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου η επιστήμη δεν μπορεί να προσφέρει την απάντηση που όλοι θα ήθελαν.
Εκεί ακριβώς όμως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Μια δεύτερη ιατρική γνώμη είναι απολύτως διαφορετικό πράγμα από μια θεραπεία που υπόσχεται βεβαιότητα χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση. Το ίδιο ισχύει και για τις λεγόμενες «εναλλακτικές» πρακτικές: άλλο η συμπληρωματική προσέγγιση που συζητείται με τον θεράποντα γιατρό και άλλο η αντικατάσταση μιας αποδεδειγμένης θεραπείας από μια μη τεκμηριωμένη πρακτική.
Οι υποσχέσεις για «αλλαγή DNA» είναι ένα τεράστιο καμπανάκι
Ένας από τους ισχυρισμούς που ανέφερε ο Κωνσταντινίδης αφορά την υπόσχεση ότι μέσω θερμοφόρων θα μπορούσε να αλλάξει το DNA και το RNA των κυττάρων. Ανεξάρτητα από το τι ακριβώς συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση -κάτι που καλείται πλέον να διερευνήσει η Δικαιοσύνη- τέτοιου είδους ισχυρισμοί απαιτούν εξαιρετικά αυστηρό επιστημονικό έλεγχο.
Το DNA δεν «αλλάζει» θεραπευτικά με μια γενική διαδικασία που παρουσιάζεται ως καθαρισμός του οργανισμού. Οι πραγματικές γονιδιακές και μοριακές θεραπείες αποτελούν ξεχωριστό πεδίο της σύγχρονης ιατρικής, με συγκεκριμένους μηχανισμούς δράσης, κλινικές μελέτες, πρωτόκολλα, ενδείξεις και ρυθμιστική εποπτεία.
Γι’ αυτό και μια υπόσχεση που χρησιμοποιεί εντυπωσιακούς επιστημονικούς όρους -«DNA», «RNA», «βλαστοκύτταρα», «κυτταρική αναγέννηση», «αποτοξίνωση»- δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι μια θεραπεία είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη.
Η έρευνα της Δικαιοσύνης και το μεγαλύτερο ερώτημα
Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης έχει ζητήσει προκαταρκτική εξέταση για να διερευνηθούν οι καταγγελίες και το εάν προκύπτουν ποινικά αδικήματα. Η ΕΡΤ μετέδωσε ότι στο πλαίσιο της έρευνας εξετάζονται ακόμη και ιδιαίτερα σοβαρές νομικές εκδοχές. Η έρευνα θα πρέπει να δώσει απαντήσεις στα πραγματικά γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης.
Υπάρχει όμως και ένα ευρύτερο ζήτημα δημόσιας υγείας. Ήδη από το 2019 η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία είχε απευθυνθεί στον ΕΟΦ, στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων και στο υπουργείο Υγείας, ζητώντας να διερευνηθούν δομές που προσφέρουν μη εγκεκριμένες ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένες κυτταρικές θεραπείες και να ενισχυθεί η ενημέρωση του κοινού για τους κινδύνους.
Η σημερινή υπόθεση επαναφέρει, επομένως, ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο έναν ασθενή ή μία οικογένεια:
Πόσο εύκολο είναι ένας άνθρωπος που φοβάται για τη ζωή του να πιστέψει μια θεραπεία που του υπόσχεται αυτό που η επιστήμη δεν μπορεί να του εγγυηθεί;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στην απόρριψη κάθε νέας ή διαφορετικής θεραπευτικής προσέγγισης. Βρίσκεται στην τεκμηρίωση, στην ενημερωμένη συναίνεση, στη διαφάνεια και στην ανεξάρτητη ιατρική αξιολόγηση.
Γιατί στην υγεία, η ελπίδα είναι πολύτιμη. Δεν μπορεί όμως να υποκαθιστά την επιστημονική απόδειξη.
Διαβάστε επίσης
ΕΑΕ για πλασμαφαίρεση: «Μην πέφτετε στην παγίδα των “θαυματουργών” θεραπειών»
